Commentaar Kinderopvangtoeslag

Toeslagenstelsel schiet doel voorbij

Staatssecretaris Menno Snel heeft de juiste maatregelen genomen om slachtoffers van de Belastingdienst tegemoet te komen. Slachtoffers, zo mogen de mensen genoemd worden die volkomen te goeder trouw handelden, maar door de dienst als fraudeurs gebrandmerkt werden en wier levens tot een hel is gemaakt.

Het rapport van de commissie-Donner laat aan duidelijkheid ook weinig te wensen over. De Belastingdienst faalde. De leiding werd steeds rechtlijniger. Er moest en zou fraude met toeslagen voor kinderopvang worden gevonden. Waarschuwingen uit de organisatie werden in de wind geslagen. Er was sprake, aldus het rapport, van ‘collectieve rechtlijnigheid’.

Vrijdag besloot Snel tot compensatie van een paar honderd huishoudens, maar er zijn sterke aanwijzingen dat duizenden huishoudens slachtoffer zijn geworden van een rigide Belastingdienst.

Met het aanwijzen van de Belastingdienst en de daar heersende cultuur als redenen voor dit drama is het verhaal echter bepaald niet af. De Belastingdienst en de leiding van de dienst die – in de woorden van Donner – zo vastberaden was, opereerden in een politieke context. In die context werd de preoccupatie met fraude niet meer dan logisch. De beelden van Bulgaren die in hun land met een Nederlandse bankpas de toeslag van de bank haalden, staan Kamerleden nog op het netvlies gebrand. Toenmalig staatssecretaris Frans Weekers kostte de affaire zijn positie.

Het wordt de hoogste tijd dat de politiek de vraag stelt of het toeslagenstelsel zelf wel deugt

Het wordt de hoogste tijd dat de Haagse politiek de vraag onder ogen ziet of het toeslagenstelsel zelf wel deugt en of mislukking er niet ingebakken zit, ondanks het loffelijke doel waartoe het stelsel werd opgetuigd. Mensen moest de mensonterende noodzaak worden bespaard om de hand op te houden bij de overheid. Is het inkomen te laag voor de huur, voor kinderopvang of voor de zorgpremie, dan kwam er vrijwel automatisch een toeslag. Pas achteraf moest bekeken worden of de hoogte van die toeslag juist was.

Inmiddels gaat er in het toeslagenstelsel 12, 5 miljard euro om. Vijf miljoen huishoudens ontvangen ergens een toeslag voor. Dat kan niet de bedoeling zijn. Een stelsel kan niet deugen als er zo veel mensen afhankelijk van zijn, als het ervoor zorgt dat duizelingwekkende bedragen permanent rondgepompt worden, als het een organisatie als de Belastingdienst volkomen uit het lood slaat en als er permanent fraude op de loer ligt.

Parlementaire enquêtes gaan vaak over de vraag wie er politiek door in de gevarenzone komt. Het echte doel is echter leren van fouten om beleid te verbeteren. Als dat ergens van toepassing is dan is het bij de toeslagen.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden