Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Toerisme staat de leefbaarheid in steden in de weg

Opinie

Bart Barnard

Toeristen rond het Leidseplein in Amsterdam. © ANP
Opinie

De toerist verbindt zich niet. Daardoor staat toerisme de leefbaarheid van steden als Amsterdam in de weg, meent Bart Barnard, filosoof en docent aan de Hanzehogeschool.

De discussie over het massatoerisme in Amsterdam gaat fundamenteel over het wonen: hoe houd je de binnenstad bewoonbaar terwijl je de toeristenstroom in goede banen leidt?

Lees verder na de advertentie

Er is een groot verschil tussen bewoners en niet-bewoners van een stad en dat heeft te maken met de verbondenheid die de eersten ervaren: een verbondenheid met hun gedeelte van hun stad, met hun buren en buurtbewoners.

God dienen wil dus zeggen: de binnenstad bewoonbaar houden

In en rondom hun woning verzamelt zich een conglomeraat van voorwerpen en situaties die voor hen een bepaalde betekenis hebben die voor toevallige passanten verborgen blijft: de speeltuin waar hun kinderen de lome zomermiddagen doorbrachten, de fijne bakker op de hoek, de irritante losliggende stoeptegel of de overlast veroorzakende buurman.

Dat alles vormt verhalen die samenhangen met de omgeving en die door de bewoners direct herkend worden. Door deze verhalen voelen zij zich hier werkelijk thuis. De korte tijd die de toerist in de hoofdstad verblijft, is nooit lang genoeg om een vergelijkbare betekenisvolle relatie hiermee aan te gaan. Hij brengt er zijn jeugd niet door, ziet er zijn kinderen niet opgroeien en zijn moeder niet sterven. Zijn bezoek aan de Wallen of het Leidseplein vormt slechts een korte episode in het verhaal dat zich alleen voor hemzelf ontspint.

Religare

Verbondenheid is volgens de Franse filosoof Michel Serres ook terug te vinden in de herkomst van het woord religie. Het Latijnse 'religare' kan zoveel betekenen als verbinden of verzamelen. De betekenis van religie, zegt hij, komt echter pas goed naar voren, wanneer gekeken wordt naar het woord dat hier traditioneel tegenover gezet wordt: dat betreft niet 'atheïsme' maar 'veronachtzamen'. Mensen voor wie de verbondenheid verborgen blijft, veronachtzamen het belang van de ander - omdat ze het niet als belang zien. De toerist in Amsterdam is in deze zin de a-religieuze. Allereerst omdat hij verbondenheid met buurt en medebewoners ontbeert, maar ook omdat hij niet weet dat er überhaupt een ander belang dan het toeristische vermaak in het spel is.

Bezien door deze bril komt de discussie over het massatoerisme in een nieuw licht te staan. Dit opent de mogelijkheid toeristen te confronteren met de opmerking van de evangelist Mattheüs dat je niet God én de Mammon kunt dienen. God staat in deze analyse voor het religieuze, namelijk het belang van de stadsbewoners: hun onderlinge verbondenheid, de waarde en betekenis die zij toekennen aan 'hun eigen buurt'. God dienen wil dus zeggen: de binnenstad bewoonbaar houden.

Ondanks de pogingen van het stadsbestuur om bijvoorbeeld Airbnb aan banden te leggen en een vermindering van het aantal souvenirwinkels te bewerkstelligen, lijkt het er toch op dat hier vooral de Mammon gediend wordt. De grote toeristenstroom die de weg naar Amsterdam weet te vinden, komt weliswaar de stadseconomie ten goede, maar gaat voorbij aan de verbondenheid die een stad bewoonbaarheid geeft.

Amsterdam staat voor een lastige keuze: óf ze zet in op bewoonbaarheid, wat ongetwijfeld gepaard zal gaan met vermindering van de inkomsten uit toerisme; óf ze zet in op toerisme, wat de bewoonbaarheid verder zal doen afnemen. Maar, zoals Mattheüs al stelt, beide aspecten evenveel waarde toekennen, dat zal niet lukken.

Lees ook:

Ombudsman slaat alarm: 'Het centrum van Amsterdam is 's nachts een wetteloze jungle'

Overlast, illegale taxi's, crimineel geld dat welig tiert en agenten die machteloos toekijken: de ombudsman schetst een onthutsend beeld van nachtelijk Amsterdam.

Hoe krijgt Amsterdam de toeristen weer in bedwang? Bewoners en raadsleden aan het woord

Hoe krijgt Amsterdam de geest van toeristenstromen en wangedrag weer in de fles? Controle op de panden natuurlijk, maar óók op het imago.

Deel dit artikel

God dienen wil dus zeggen: de binnenstad bewoonbaar houden