Opinie Bouwen

Toch even nadenken voordat we grenzeloos doorbouwen

Op 24 februari 1996 pleitte Jan Ott in een opinieartikel voor een limiet op bouwen in Nederland. Zijn pleidooi is alleen maar urgenter, schrijft hij nu. Ott is sociaal-wetenschappelijk onderzoeker bij de World Database of Happiness bij de Erasmus Universiteit Rotterdam 

Op zaterdag 24 februari 1996 werd mijn artikel ‘Wanneer stoppen we met bouwen’ gepubliceerd in Podium, zoals de opinierubriek van Trouw toen heette. De strekking van het artikel was erg simpel: we kunnen niet onbeperkt doorgaan met het bouwen van huizen, kantoren, wegen, spoorbanen en vliegvelden. Her en der kunnen we nog iets inpolderen maar er zijn grenzen en er is een limiet. De vraag is alleen of we doorgaan met bouwen zolang dat fysiek mogelijk is, of dat we besluiten iets eerder te stoppen.

Ik pleitte vervolgens voor een brede maatschappelijke discussie. Die is er nooit gekomen en vanwege het woningtekort zijn er weer plannen voor het bijbouwen van een miljoen woningen tot 2030. Kennelijk willen we gewoon doorbouwen. Misschien is dat onvermijdelijk, maar ik wil mijn argumenten om nog eens goed over dat bijbouwen na te denken, opnieuw inbrengen.

Eerst mijn oude argumenten. De negatieve gevolgen van het doorbouwen voor de natuur, de biodiversiteit, de kwaliteit en schoonheid van het landschap, en de onderlinge verhoudingen, worden steeds duidelijker. We komen steeds dichter op elkaar te zitten en zelfs voor sociale mensen wordt dat onaangenaam. Daarnaast wordt het voor veel mensen moeilijker om in hun eigen woonomgeving een wandeling te maken in de stilte van de ongeschonden natuur. Deze problemen doen zich overal voor, maar in het bijzonder in dichtbevolkte landen zoals Nederland. Nederland kan een voorbeeld geven door via een maatschappelijke discussie een toekomstbestendig beleid te ontwikkelen. Dat schreef ik toen.

Klimaatverandering

Een nieuw argument is dat de fysieke leefbaarheid in ons land wordt bedreigd door de klimaatverandering. De temperaturen van boven de 40 graden, die we net hebben meegemaakt, waren nog wel grappig, maar zullen minder grappig zijn als ze nog hoger worden.

Daarbij ziet het KNMI een groeiend neerslagtekort, doordat de neerslag in de vorm van regen en sneeuw afneemt. Het peil van het grondwater daalt terwijl de zeespiegel stijgt. Nederland zit aan het eind van enkele grote rivieren en kan sterk getroffen worden door een vermindering van neerslag. Ook daarom is het van belang dat we nadenken over de vraag hoe lang we blijven bouwen. Dat bouwen gaat samen met meer watergebruik. Als Nederland wordt volgebouwd zal het lastiger zijn om de problemen die dat oplevert aan te pakken.

Natuurlijk gunnen we iedereen een woning. Maar dat verandert niets aan het feit dat we moeten nadenken over de vraag of we vrijwillig stoppen of dat we dat uitstellen tot het vastloopt. Als die besluitvorming tijdig en zorgvuldig gebeurt, kunnen mensen daar rekening mee houden. Inderdaad kan dat betekenen dat er minder mensen in Nederland gaan wonen, en dat er meer mensen gaan wonen in landen met meer ruimte, zoals Canada en de Scandinavische landen. Dat is misschien jammer, maar we moeten een afweging maken.

Commerciële agressie projectontwikkelaars

Projectontwikkelaars en architecten beheersen nu de discussie en willen natuurlijk geen enkele limiet. Het liefst willen ze het Haagse bos vol zetten met flats, de zee bedekken met woonboten, en de stranden en de laatste stukjes natuur opvullen met zomerhuisjes. Hun argumenten zijn creatief en blijven niet beperkt tot de woningnood van jonge mensen. Zo zou het bouwen van private recreatiewoningen, in de nu nog openbare natuur, geld opleveren voor een beter natuurbeheer.

Lokale bestuurders zijn duidelijk niet in staat serieus weerstand te bieden aan de commerciële agressie van deze lieden, waardoor de openbare natuur altijd verliest. Een maatschappelijke discussie zou ook deze besluitvorming enigszins kunnen corrigeren.

Lees ook:

Door klimaatverandering ontkomt Nederland niet aan harde ingrepen

Ruimtelijk leek Nederland af. Maar door klimaatverandering en woningtekort ontkomt ons paradijs niet aan harde ingrepen. We moeten durven terugkomen van eerdere keuzes, betoogt Co Verdaas, hoogleraar gebieds­ontwikkeling TU Delft en dijkgraaf Rivierenland.

Nederlandse steden worden drukker, slimmer, rijker - dus ook exclusiever

Wonen in de tien grootste steden van Nederland is in de toekomst niet meer door iedereen te betalen. Hogeropgeleiden en expats verdringen de lageropgeleiden en minima.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden