OpinieCommentaar

Tjeenk Willink kan niet anders dan eerst de vertrouwensvraag op tafel gooien

null Beeld

Het leek een slim en verstandig plan – eerst praten over de grote problemen in het land, en dan kijken welke partijen die gaan oplossen. Maar na wat er deze week is gebeurd kan informateur Herman Tjeenk Willink er niet meer omheen. Hij moet nu eerst boven tafel krijgen hoeveel vertrouwen er bij de andere partijen nog resteert in premier en VVD-leider Mark Rutte. Ook zullen Wopke Hoekstra en Sigrid Kaag, als partijleiders die ook nog demissionair minister zijn, klare wijn moeten schenken over hun bijdrage aan de kabinetsafspraak om de Tweede Kamer tijdens het toeslagenschandaal niet volledig te informeren. Het openbaar maken van de notulen is een belangrijke stap in de goede richting.

Het was niet minder dan een bommetje dat RTL deze week liet afgaan. Het was al bekend dat het kabinet de Kamer ronduit slecht van informatie voorzag tijdens het schandaal met de kinderopvangtoeslag. Maar dat er in de ministerraad een afspraak zou zijn gemaakt, om de Tweede Kamer geen volledige tijdlijn (wie wist wat wanneer over de volkomen uit de hand gelopen fraudebestrijding) te geven, is een regelrechte schending van de Grondwet. De notulen kunnen daarover helderheid geven.

Tjeenk Willink zei het bij zijn benoeming nog hoopvol: een informateur kan niet mislukken. Want de opdracht van een informateur bestaat uit het in kaart brengen van de opties voor een nieuw kabinet. Zijn die er niet, dan is dat ook een uitkomst. In dit specifieke geval kreeg Tjeenk Willink van de Tweede Kamer de opdracht mee om te zien of er voldoende vertrouwen is tussen partijen om samen in een kabinet te zitten. Hij begon aan zijn klus toen dat vertrouwen net flink was geschaad. Rutte bleek opnieuw gelogen te hebben over de ‘functie elders’ van Omtzigt, hij gaf zijn haperende geheugen de schuld.

Bakkeleien over poppetjes

Het was een originele invulling van Tjeenk Willink om de partijen eerst te laten praten over de problemen in het land en hoe die op te lossen. De afspraken hierover moesten ze vastleggen in een akkoord, dat volgens hem niet zo dik hoefde te zijn als bij vorige kabinetten. Een nobel streven, zeker gezien de crisis waarin Nederland nog altijd verkeert. Het heeft wat raars om over de poppetjes te gaan bakkeleien, ook al sputterden met name de partijen op rechts dat de informateur zich niet aan de opdracht hield.

Maar nu lijkt het onderlinge vertrouwen op een dieptepunt beland. Het CDA van Hoekstra kraakt bovendien in z’n voegen, nu het oordeel van Pieter Omtzigt over eventuele samenwerking met de VVD ongewis blijft. Rutte, maar ook Hoekstra en Kaag zullen volkomen eerlijk en open moeten zijn over hun handelen in de ministerraad destijds, anders zal het werk van de informateur niet veel opleveren.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden