Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Terwijl Trump ging golfen, kwam het oude Washington rond de kist van McCain bijeen

Opinie

Bas den Hond

Cindy McCain groet, (van links naar rechts) George W. en Laura Bush, Bill en Hillary Clinton, Dick en Lynne Cheney tijdens de herdenkingsdienst. Links buiten beeld: Barack en Michelle Obama © AP
Column

Was de herdenkingsdienst voor John McCain 'de grootste bijeenkomst tot nu toe van Het Verzet' tegen Donald Trump (aldus de New Yorker)? Of was het 'de laatste opleving van het wereldwijde leiderschap dat de natie ooit vanzelfsprekend vond', maar dat nu op sterven na dood is door diezelfde Donald Trump (de Washington Post)?

Politiek Washington en de landelijke media waren zondag nog vol van de herdenkingsdienst voor de overleden senator in de Nationale Kathedraal in Washington. En van de dagen daarvoor, toen hij in etappes op de laatste reis ging: van zijn huis in Sedona, via het Capitool van de staat Arizona, en Washington, naar de begraafplaats van de Marine-academie in Annapolis.

Lees verder na de advertentie

De route en het programma waren tot in details uitgewerkt door McCain zelf in zijn laatste maanden, met een duidelijke boodschap: het verheerlijken van het Amerika waarin hij altijd was blijven geloven, en het verbannen van Donald Trump uit die viering.

Tijdens de toespraak van McCains dochter Meghan vertrok Trump naar zijn golfclub

De Amerikaanse president deed na het overlijden van zijn politieke vijand geen moeite te laten zien dat hij ten onrechte werd geweerd uit een bijeenkomst waar hij volgens de traditie natuurlijk had moeten spreken namens het land. Dat begon al meteen na het bekend worden van de dood van McCain, op 25 augustus. 

Plichtmatige lofbetuiging

Trumps voorlichters hadden een verklaring voorbereid waarin de senator werd geprezen als oorlogsheld en als volksvertegenwoordiger. Maar dat was in tegenspraak met Trumps schimpscheut tijdens de verkiezingscampagne, dat hij McCain, die als krijgsgevangene in Vietnam werd gemarteld, geen held vond omdat 'hij zich had laten pakken'. Trump hield het bij een betuiging van deelneming aan de familie, en liet na de wettelijk voorgeschreven twee dagen halfstok de vlag op het Witte Huis meteen weer omhoog hijsen. Pas na grote publieke druk, onder andere van veteranenorganisaties, kwam er alsnog een plichtmatige verklaring van lof voor de overleden senator en ging de vlag weer in de rouwstand.

Dat hij die lof ook niet echt meende, bleek duidelijk tijdens de dienst in de kathedraal. Tijdens de toespraak van McCains dochter Meghan vertrok hij naar zijn golfclub. En evenmin zal hij live gehoord hebben hoe twee voormalige presidenten, die McCain wel had uitgenodigd, verwoordden wat voor breuk met het verleden hun opvolger representeert.

Geen van die drie sprekers noemde Trump bij naam, maar het was duidelijk over wie ze het hadden. George W. Bush was nog redelijk mild. "McCain zal altijd over onze schouder fluisteren: we zijn beter dan dit. Amerika is beter dan dit", zei hij.

Barack Obama was bozer: "Zo veel van onze politiek, ons openbare leven, onze publieke discussies, kunnen klein en gemeen en kleinzielig lijken. Vol bombast, beledigingen, nep-controverses en gemaakte woede. Het is politiek die doet alsof ze dapper en stoer is, maar in feite geboren is uit angst."

Maar het duidelijkst was Meghan McCain, helemaal in de traditie van haar vader, die gemakkelijk in woede ontstak en dan niemand ontzag – ook presidenten niet, zoals George W. Bush memoreerde.

Nu weer met krachtige stem, dan weer onderbroken door snikken, prees de dochter haar vader en hekelde ze degenen die hem niet op waarde schatten: "We zijn hier bijeen om het heengaan te betreuren van de Amerikaanse grootsheid. De echte grootsheid, niet de goedkope retoriek van mannen die bij lange na niet de opofferingen hebben gedaan die voor hem zo vanzelfsprekend waren. En ook niet het opportunistische profijt trekken door degenen die een leven leidden van comfort en privilege, terwijl hij leed en diende." Dat kon Donald Trump, de rijkeluiszoon die niet naar Vietnam hoefde, in zijn zak steken.

Even later was ze nog duidelijker, toen ze de Trumps verkiezingsleus uit 2016, 'Make America Great Again', afwees: "Het Amerika van John McCain hoeft niet weer groots gemaakt te worden, het was altijd al groots." En dat leverde haar een voor een kerk ongebruikelijke reactie op: groot applaus.

Was dat een teken dat, zoals Susan Glasser in de New Yorker schreef, hier Het Verzet bijeen was, en dat Donald Trump zijn borst nat kan maken voor de tegenstand die hij voortaan niet alleen van Democraten, maar ook van steeds meer Republikeinen zal ondervinden? Of is het meer, zoals Philip Rucker van de Washington Post denkt, het 'laatste hoera' van een politieke cultuur die in het tijdperk-Trump bijna tot het verleden behoort?

De last-Trump

Het kan allebei waar zijn. De Amerikaanse politieke cultuur ontwikkelt zich al heel lang in de richting van meer polarisatie en minder compromis tussen de twee grote partijen, en dat bevordert het ontstaan en onderhouden van goede persoonlijke relaties niet. Twee dagen eerder, in de herdenking in Phoenix in Arizona, memoreerde voormalig vice-president Joe Biden dat hij als senator op de vingers werd getikt omdat hij zo vaak naast John McCain ging zitten. "Dat komt niet goed over", citeerde hij zijn fractieleiding. Om dan naar de Republikeinen in zijn lachende gehoor te wijzen: "En John kreeg in jullie fractie hetzelfde te horen!"

Maar dat wil niet zeggen dat het verzet geen kans maakt. Dit weekeinde werd een peiling bekendgemaakt die de Republikeinen bezorgd zal stemmen: maar liefst 60 procent van de Amerikanen vindt Trump een slechte president, en 49 procent vindt dat het Congres hem zou moeten afzetten. Steeds meer door Republikeinen bezette Congreszetels worden door de politieke experts in de categorie 'competitief' geplaatst.

De goede voornemens die eventueel zijn gemaakt in de Nationale Kathedraal zullen misschien weer snel verbleken. Maar het politieke eigenbelang stelt steeds luider de vraag aan de orde: hoe lang nog voor Donald Trump voor de Republikeinen een te zware politieke last wordt?

Meer over de 45e Amerikaanse president vindt u in ons dossier Trump.

Lees ook:

Senator John McCain (1936-2018): van oorlogsheld tot anti-Trump

Hij was bovenal een oorlogsheld, maar naar het einde toe bouwde John McCain een reputatie op als 'maverick', een Republikein die zo nu en dan lak had aan de dogma's van zijn partij. Een naschrift van de senator die op 81-jarige leeftijd overleed

De Republikeinse achterban is niet zo blij met Trumps gedrag, wel met zijn daden

De Republikeinse achterban wordt niet moedeloos van de schandalen rond de president. Op een jaarlijkse picknick met kreeft is de stemming goed. Hoewel er voor sommigen grenzen zijn.

© AP

Deel dit artikel

Tijdens de toespraak van McCains dochter Meghan vertrok Trump naar zijn golfclub