Geldmacht Groei

Tem de geldmacht, dan tem je de groeidwang onder boeren

Dat boeren hun bedrijf uitbreiden, is met enige drang van de banken en die worden weer opgejaagd door de aandeelhouders, schrijft Willem Hoogendijk van Stichting Aarde.  

Aan het Kritisch Landbouw Beraad (KLB) – later opgegaan in Aarde Boer Consument – heb ik jarenlang deelgenomen. Het waren gewone boeren met velden vol aardappelen en stallen vol varkens. Slechts twee van hen waren bioboeren. De meesten kwamen uit de hoek van de oude Anti-Revolutionaire Partij en waren dus ethisch gericht. Ze hadden mij als niet-boer erbij uitgenodigd vanwege mijn geschrijf over geld en groeidwang. Ik heb er veel geleerd.

Daar was bijvoorbeeld Krelis, met tachtig koeien. Man van de bank op bezoek: “Krelis, je moet naar de honderdtwintig koeien wil je ‘t redden.” Gevolg: nieuwe stal, nieuwe lening. Daar heb je de bank weer, denkt menigeen. De inhalige baddy. Maar de bank bedoelde het goed. In onze soort economie is er groeidwang. Krelis zou het inderdaad niet redden met tachtig koeien. Die groeidwang wordt aangedreven door het geld dat in ons economisch systeem zo nodig moet groeien. Het gaat om de massale geldmacht, gevormd door de rijken, de financiële trusts en fondsen, en het legioen van kleinere investeerders en aandeelhouders bij elkaar.

Lakeien van de geldmacht

Banken zijn slechts onderdeel in dat groeisysteem. Die bankman en zijn superieuren zijn ook maar lakeien van de geldmacht. En ook van hun eigen mega-kredietmachine, waarmee zij die macht nog eens flink giraal bijpompen.

Een beetje druk op de productie kan geen kwaad, te veel wordt een pest. Onze hele bedrijvigheid lijdt onder de totalitaire groeidwang. Elke bereikte optimale situatie wordt vernietigd door de druk naar maximalisering en verdere efficiëntie. Waar denkt u dat de noodzaak tot bezuinigen, die je overal ziet, vandaan komt? De ondernemer wordt de hele tijd tegen en over grenzen geduwd, ook over sociale grenzen, zoals in het personeelsbeleid. En bij boeren zijn dat al gauw harde ecologische grenzen die dienen te wordengerespecteerd. Net als bij vissers.

Aanzetten tot onze bevrijding

De oplossing moeten we mijns inziens zoeken in het temmen van de geldmacht. Sinds de financiële crisis van 2008 is men daar in diverse kringen mee bezig gegaan. Nog aarzelend, maar toch. We kunnen gerust spreken van aanzetten tot onze bevrijding. Met als resultaat een gekalmeerde, vergroende en meer sociale economie, minder afhankelijk van import en export.

Ik grapte wel eens: terwijl de arbeidersklasse deels verburgerlijkte, werden ‘mijn’ boeren steeds meer antikapitalistisch.

Lees ook:

Iedereen heeft van de boer geprofiteerd, laat melk en karbonaadjes nu maar duurder worden

Het is wel een beetje sneu voor de huidige landbouwminister die, als boerendochter, juist samen met de boeren een duurzame toekomst wil invullen. Terwijl haar voorgangers de boeren in feite een rad voor ogen hebben gedraaid door het milieuprobleem voor zich uit te schuiven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden