null

OpinieSociale verandering

Tegenmacht begint niet in Den Haag, maar bij de burgers

Politieke spelletjes rond leiderschapswisselingen verhullen de noodzaak tot echte verandering. Dat schrijven consultant Barbara van Paassen en Sandra Ball, mede-oprichter van veranderinstituut Lowlander Project.

We moeten nieuwe keuzes maken. Hoe kunnen wij zorgen dat macht en tegenmacht weer in een goede verhouding tot elkaar staan?” Die woorden sprak Gert-Jan Segers, partijleider van de ChristenUnie, op zaterdag 3 april nadat hij bekend had gemaakt deelname aan een nieuw kabinet onder Rutte uit te sluiten.

Het is niet vreemd dat alle ogen op dit moment op de politiek gericht zijn. Toch zullen de oplossingen voor de problemen waar Nederland voor staat niet uit Den Haag komen.

Dat is niet omdat (betrouwbare) politiek en overheid niet belangrijk zouden zijn, maar omdat macht niet verandert zonder tegenmacht. En tegenmacht begint niet in de Tweede Kamer. Tegenmacht begint onderop.

Die constatering geeft hoop aan mensen die net als wij met ontluistering hebben gekeken naar het huidige politieke leiderschap, dat mensen uitsluit en onvoldoende verantwoording aflegt. En we keken daar niet alleen de afgelopen weken naar, maar jarenlang.

Sociale vooruitgang is altijd het resultaat geweest van het werk van gewone mensen. Van vrouwen die streden voor kiesrecht en zelfbeschikking, van zwarte Amerikanen die weigerden nog langer als tweederangsburgers behandeld te worden, en – recenter – van jongeren die oproepen tot actie tegen de klimaatverandering.

Waar de media vaak verrast lijken door de plotselinge kracht van sociale bewegingen, daar weten zij die hier onderdeel van uitmaken: dit is waar het begint.

Historische bewegingen

Mark en Paul Engler illustreren dit mooi in hun boek This is an Uprising waarin zij lessen trekken uit verschillende historische bewegingen. Van de Amerikaanse burgerrechtenbeweging tot het Servische Otpor dat met humor en activisme de val van dictator Milosevic inluidde.

Hoe uiteenlopend de voorbeelden ook zijn, veel lessen blijken universeel en ook voor Nederland relevant. Ze laten zien dat zelfs de beste leiders druk van onderop nodig hebben om het goede te doen. Ze laten tevens zien dat een verhaal van urgentie en hoop, in combinatie met de nodige systeemkritiek, mensen kan verbinden in een brede beweging. En dat dit een voorwaarde is voor effectieve tegenmacht.

In Nederland, het land van polderen, zien we de laatste jaren steeds meer burgers die zich organiseren. Het afbouwen van de gaswinning in Groningen of de komst van een inclusiever sinterklaasfeest zouden niet mogelijk zijn zonder jarenlange dappere strijd van gewone mensen, die bereid zijn om samen te komen en zich uit te spreken. Ondanks het feit dat deze strijd soms gepaard kan gaan met verdriet en tegenslag. Deze mensen houden de strijd vol omdat ze geloven in een beter Nederland en in het belang van tegenmacht.

Ook wij moeten toegeven dat we de politieke soap van de afgelopen weken met niet aflatende aandacht hebben gevolgd. Maar een leiderschapswissel of een fusie van politieke partijen: we speculeren er graag over, maar het leidt tegelijkertijd ook af.

Voorbij de eigen bubbel

De problemen waar Nederland voor staat liggen dieper: ongelijkheid, uitsluiting en een gebrek aan vertrouwen in de kerninstituties van onze democratie. Tegen iedereen die deze zorgen deelt zeggen wij: kijk verder dan politiek Den Haag. Laat u inspireren door ervaringen van elders en uit het verleden. Zoek uw medestanders en organiseer u, voorbij de eigen bubbel.

Bouw samen aan een nieuw verhaal over een Nederland voor iedereen, gebaseerd op een gezonde machtsbalans én vertrouwen. Help de Tweede Kamer haar rol zo goed mogelijk te vervullen, help leiders nieuwe keuzes te maken. Geef de macht de tegenmacht die zij verdient.

Voor de liefde voor democratie.

Lees ook:

Segers loopt Tjeenk Willink in de weg

Met de stap om niet met Rutte in een kabinet te willen, neemt de ChristenUnie risico's voor de komende formatie, schrijft Bart Zuidervaart.

Jan Willem Duyvendak wil het over de man hebben

Op zoek naar verklaringen voor rellen en rechts populisme wordt gesproken over achterstanden en cultuur. Maar misschien moeten we het eens over de man hebben, zegt Jan Willem Duyvendak, hoogleraar sociologie. ‘Waar moet die nog respect aan ontlenen?’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden