OpinieSamenleving

Taal is een natuurlijke levensbron die in verhalen spiegelt wat in het leven onzichtbaar blijft

Ontlezing baart schrijfster en musicus Ewa Maria Wagner zorgen, want taal hoort bij de mens als de nacht bij de dag. Zelf koos ze bewust voor Nederlands, waardoor ze wortelde.

Onlangs is mijn eerste boek verschenen. Chique stapels op grote winkeltafels doen hun best om de aandacht van zoekende lezers te trekken. Tijdens slapeloze nachten stel ik me voor hoe juist mijn verhaal, waar ik tien jaar met overgave aan heb gewerkt, de lezer in zijn ban krijgt. Maar dan schrik ik wakker: waarom zou iemand juist mijn boek kiezen? Wie zijn de lezers tegenwoordig?

Overdag lees ik een column van Ilja Leonard Pfeijffer in HP/De Tijd: “Kennis is een vies woord geworden. Maar zonder kennis kun je geen boek lezen en zonder een boek te lezen kun je geen kennis opdoen. En als je niet snapt waar het over gaat, wordt lezen nooit leuk.”

Al mijn moeite voor niets. Er is daarbuiten een ontlezingsrevolutie gaande. Door het schrijven ben ik zo intensief met mijn krachtbron verbonden dat ik de realiteit uit het oog ben verloren, denk ik in paniek. Dat mijn boek juist over de kracht van muziek en taal gaat, maakt het nog erger.

Kennis is lezen, is taal, is internetten, is leven. Kunnen wij zonder fatsoenlijk Nederlands door? Oké, er is ook nog muziek. Maar ook die bestaat niet zonder verhalen. En verhalen kunnen niet zonder woorden. Taal hoort bij de mens als de nacht bij de dag.

Ik woonde in kleurrijke ‘verhaalgebouwen’

Ik ben in Polen geboren. Stap voor stap heb ik afgelopen vijftien jaar Nederlands geleerd. Tijdens de opleiding aan de Schrijversvakschool woonde ik in kleurrijke ‘verhaalgebouwen’ waar ik kennis over de Nederlandse samenleving opdeed, honger naar taal kreeg en mijzelf kon zijn.

Iedere ochtend begin ik met taalfitness in het donker, schermlicht is voldoende. Daarna verdwijn ik in mijn schrijfdag. Ik voel mijn wortels groeien, voor het eerst.

Recentelijk zei iemand tegen me tijdens het signeren van mijn boek: “Leuk voor je, maar wie leest er nog boeken?” “Het biedt wel weerstand”, antwoordde ik. Hij begreep me niet. Zijn onverschilligheid was groter dan mijn pech om voor de letteren op te komen. “Wie heeft ze tegenwoordig nog nodig?” lachte hij me uit.

Mijn ouders zijn kort voor de Tweede Wereldoorlog in Silezië als Duitsers geboren. Na 1945 nam hun familie de Poolse nationaliteit aan. Uit angst. Mijn moeder heeft tot haar zestiende levensjaar geen woord Pools gesproken. Toen ze haar moedertaal vaarwel moest zeggen, werd ze van een enthousiast, leergierig meisje een ondergeschikte vrouw. Hoewel ze haar rol als echtgenote en moeder goed heeft vervuld, was het geluk in haar leven ver te zoeken. Vaak zei ze tegen me: zonder taal overleef je niet.

Help me te geloven dat boeken vrienden en geen vijanden zijn

Nederlands is mijn bewuste keus, mijn vadertaal die me leert anders te denken en nieuwsgierig maakt naar de geschiedenis van dit land. De uitspraak, de levendigheid van de grammatica, de vrijheid in de taallogica, de verwantschap met andere talen, de flexibiliteit van de regels en de speelse omgang met vergeten woorden, het lijkt iedere dag wel een aflevering van een Netflix-serie. Door het Nederlands ben ik eindelijk geworteld in dit land.

Maar wat als Pfeijffer gelijk heeft? Help me te geloven dat boeken vrienden en geen vijanden zijn. De Bijbel boeit nog steeds. Net als de Griekse en Romeinse mythen, de Koran of levensverhalen. Zelfs de romans van Lucinda Riley (‘De zeven zussen’) redden de cijfers: ineens leest iedereen. De taal is een natuurlijke levensbron die in verhalen spiegelt wat in het leven onzichtbaar blijft en dat is de kracht. Maar er horen ook nog gevoelens bij. Want ja, al onze kennis heeft zijn oorsprong in gevoel.

Lees ook: 

Wie beschermt het Nederlands in de wetenschap?

De Universiteit Twente is al over op Engels. Wie zorgt er nu voor dat hetNederlands meegroeit met de wetenschappelijke ontwikkeling, vraagt Herman Meijer zich af. 

Boeken lezen is meer dan informatie opslaan, het is een geestverruimende trip

Stukje logica. Eén: de leesvaardigheid van onze scholieren holt achteruit, terwijl al meer dan twee miljoen Nederlanders laaggeletterd zijn. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden