null

OpinieBiodiversiteit

Subsidieer de natuur, niet de schaalgrootte

Red de biodiversiteit en maak de steden, de landbouw en energieopwekking voortaan natuurinclusief, betoogt Annie van de Pas.

De welvaart van de wereld staat op het spel omdat de natuur wordt afgebroken’, kopte Trouw op 4 februari, naar aanleiding van een Britse studie in opdracht van het ministerie van financiën. Helemaal nieuw is deze boodschap niet – eerder dit jaar constateerden De Nederlandsche Bank en het Planbureau voor de Leefomgeving al dat de teloorgang van de biodiversiteit ons vele miljarden kost. Naast deze alarmbellen is er ook daadwerkelijk beleid dat er toe zal leiden dat het roer snel en fundamenteel om moet: het Europese klimaatdoel van 55 procent CO2-reductie, waarvan het herstel van biodiversiteit een nadrukkelijk onderdeel is.

Dit betekent nogal wat. Ons landelijke subsidiesysteem draait om schaalgrootte en efficiency. Als we de financiële prikkels die we met landelijke subsidies geven niet snel ontdoen van het huidige efficiency-denken, zullen we onze biodiversiteitsdoelen niet halen. Hieronder enkele voorstellen, zodat we dit tij met natuurinclusieve subsidies kunnen keren.

Ons landelijke subsidiesysteem draait om schaalgrootte en efficiency. Beeld Getty Images
Ons landelijke subsidiesysteem draait om schaalgrootte en efficiency.Beeld Getty Images

Maakt om te beginnen de landbouwtransitie natuurinclusief. ‘Groot, groter, grootst’ is nog steeds het dominante beleidskader. De overstap naar boeren met aandacht voor natuur (natuurinclusief en grondgebonden boeren) staat lijnrecht tegenover het huidige beleid waarin efficiency en schaal domineren. Door dit subsidiesysteem blijven we te veel mest uitrijden, de grond uitputten en te veel stikstof uitstoten. Aandacht voor kortere ketens, natuur en biodiversiteit kost boeren simpelweg te veel rendement en is financieel niet aantrekkelijk. Zorg daarom voor een financi­ele prikkel voor ‘goed, beter, best’ voor de biodiversiteit en maak minder uitputtende en vervuilende vormen van boeren financieel haalbaar.

Kiloknaller

Maak de energietransitie natuurinclusief. Ook de subsidieregeling voor duurzame opwek (SDE++) is een kiloknaller. Hoe hoger de molens, hoe meer panelen, hoe groter de kans op subsidie. Op land zou ‘goed, beter, best’ voor de biodiversiteit ook een belangrijke financiële stimulans moeten krijgen. Projecten die kiezen voor een lagere ‘energiedichtheid’ van molens en panelen, maar voor een mooi, biodivers ontwerp, belanden nu bij deze subsidieregeling onder aan de lijst en krijgen minder snel of zelfs geen subsidie. Dat moeten we omkeren; juist de projecten die dubbele winst opleveren, voor klimaat én voor natuur, moeten subsidie krijgen. Daarnaast moet biodiversiteit standaard in het ontwerp van energieprojecten een zwaardere plek krijgen en meewegen voor subsidiëring.

Gerichter sturen in de ruimte is daarbij ook nodig. Dat kan bijvoorbeeld door energieopwek in verrommelde gebieden zonder natuur (denk bijvoorbeeld aan voormalige vuilstortplaatsen en bedrijventerreinen) te bevorderen en opwek in kwetsbare natuur te vermijden.

Drie nieuwe fondsen

Maak steden en wijken natuurinclusief. Natuurinclusief en circulair bouwen kan door nieuwe en gerichte financiële stimulansen een nieuw normaal worden. Waarmee we de aarde minder uitputten en tegelijkertijd aan onze biodiversiteitsdoelen werken. We moeten toe naar groene park cities. Naar steden en wijken vol ‘groen-blauwe’ oplossingen voor waterberging en met oplossingen die hittestress tegengaan. Daarnaast kunnen natuurinclusieve bouwontwerpen met aandacht voor biodiversiteit en kwetsbare soorten een nieuwe standaard zetten waar natuur en mens van profiteren. Daarvoor is gericht financieel beleid nodig.

Om dit te bereiken is het essentieel om drie fondsen op te richten. Een transitiefonds voor boeren om de overstap naar natuurinclusieve, grondgebonden landbouw gemakkelijker te maken, een fonds ten behoeve van biodiversiteit en tot slot een derde fonds om steden natuurinclusiever te maken. Hiermee voorkomen we miljardenverliezen en bouwen we aan een leefbare, gezondere en economisch robuuste toekomst waarin we samenwerken met de natuur.

Lees ook:

Voor een goede economie moeten we de natuur zien als kapitaal, zoals machines 

De welvaart in de wereld staat op het spel omdat de natuur in rap tempo wordt afgebroken. Natuur moet voortaan als waardevol kapitaal worden gezien, stelt een Brits rapport.

Biodiversiteitsverlies leidt tot grote financiële risico’s 

Net als klimaatverandering bedreigt verlies van biodiversiteit de waarde van beleggingen. Financiële instellingen moeten daar meer oog voor krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden