OpinieHerstel

Stuur grote bedrijven en vervuilers de rekening voor het Europees herstelplan

null Beeld
Beeld

Zadel landen niet op met nieuwe schulden en laat bedrijven en vervuilers meebetalen. Zo kan de EU uit de coronacrisis komen, meent Paul Tang, Europarlementariër voor de PvdA.

Het kabinet-Rutte wil dat door corona getroffen Europese landen zich dieper in de schulden steken om uit deze crisis te komen. Dat is economisch onverstandig en politiek explosief. Beter is het om niet de rekening van de extra investeringen voor het Europees herstel bij de gewone belastingbetaler te leggen, noch in Zuid noch in Noord. De grote bedrijven en grote vervuilers dragen al te weinig bij, de rekening moet naar hen.

In Nederland is de eerste golf van coronabesmettingen inmiddels voorbij, maar heerst het besef dat het gevaar nog lang niet is geweken. Een tweede golf na de zomer is voor velen een denkbare en angstige mogelijkheid die geregeld in dagelijkse gesprekken opduikt. Zo’n besef zou in de discussie over de Europese aanpak van het herstel waarover de EU-top zich dit weekend weer over buigt, niet misstaan. De eerste klap voor bedrijven en banen is nog niet in volle omvang zichtbaar en voelbaar, maar kan worden gevolgd door een tweede klap voor overheden die te diep in de schulden belanden.

Zuinigheid op het verkeerde moment

Het is vergelijkbaar met de kredietcrisis in 2008 die is overgegaan naar de eurocrisis in 2010. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft daarvoor deze week dan ook gewaarschuwd. De overheidsschuld kan in sommige landen te hoog oplopen en financiële instabiliteit in de hand werken. Het kabinet-Rutte wil koste wat het kost voorkomen dat Nederland extra moet bijdragen aan het EU-budget; het wil slechts extra leningen – en geen giften – verstrekken aan de meest getroffen landen. Maar met zoveel woorden zegt de ECB dat die zuinigheid op het verkeerde moment komt. Het Europese herstelplan is juist nodig om een tweede golf van faillissementen en ontslagen te voorkomen, die ook Nederland hard kan treffen.

Natuurlijk moeten de extra uitgaven via het Europese herstelfonds aan voorwaarden voldoen. Het geld moet goed besteed worden en de Europese economieën moderniseren. Duurzaamheid in brede zin en digitalisering zijn hoognodig. Dat geldt ook voor Nederland, dat nog steeds onderaan bungelt op de Europese ranglijst van duurzame energie. Maar de ‘zuinige vier’-landen onder aanvoering van het kabinet-Rutte lijken meer voorwaarden te willen opleggen.

Vindt u dat ‘Brussel’ mag besluiten de pensioenen te verlagen, de hypotheekrente af te schaffen of de duur van de WW-uitkering te halveren? Als uw antwoord op (een van) deze vragen ‘nee’ is, dan krijgt u hopelijk begrip voor de Griekse minister-president en de Italiaanse minister van financiën die zich met hand en tand verzetten tegen sommige voorwaarden aan leningen en giften. Ook in die landen bestaat er weinig tot geen begrip voor eisen vanuit Brussel óf vanuit Den Haag, waarmee de eigen democratie feitelijk ontmanteld wordt. Dergelijke eisen zijn de verkeerde zuinigheid.

De verkeerde zuinigheid op het verkeerde moment; dat valt het kabinet-Rutte te verwijten. Het is bovendien te verwijten dat het in een tijd van crisis geen oplossingen, maar ruzie zoekt. De tegenstelling tussen Noord en Zuid in Europa wordt gezocht, terwijl dat niet nodig is als de rekening op juiste plek belandt. Niet bij de gewone belastingbetaler, maar bij de grote bedrijven en de grote vervuilers die toch al te weinig aan belasting bijdragen aan de Europese gemeenschap.

Voor het financieren van het herstelpakket wil de Europese Commissie geld lenen. Door ook grote bedrijven en grote vervuilers te laten bijdragen aan het herstelpakket, kan de Commissie de leningen later gemakkelijk terugbetalen, zonder een extra bijdrage uit schatkist van Nederland of van andere landen.

De grote, internationale bedrijven profiteren van de Europese interne markt en zullen dus ook profiteren van de investeringen in een Europees-breed herstel. Tegelijkertijd dragen zij steeds minder winstbelasting bij.

Steeds minder winstbelasting naar Europa

Was in 1990 de gemiddelde winstbelasting in Europa nog 40 procent, nu is die minder dan de helft daarvan: 19 procent. Digitale bedrijven hebben in de regel nog meer mogelijkheden om deze belasting te ontwijken. Zo heeft Netflix via Nederland, natuurlijk, al zijn inkomsten uit heel Europa naar Brazilië weten te verschepen, zonder in Europa ook maar één euro winstbelasting te betalen. Europees is dit aan te pakken. Via een belasting op (advertenties van) techbedrijven en met een heffing op grote multinationals voor het gebruik van onze interne markt. Het is alleen maar eerlijk als bedrijven, die flink van herstelinvesteringen profiteren, hieraan meebetalen.

Tegelijkertijd kunnen we inzetten op duurzaamheid. Ook milieuvervuiling en klimaatverandering zijn alleen effectief tegen te gaan met een Europese aanpak. Denk aan een Europese belasting op kerosine en op het gebruik van wegwerpplastic. Denk ook aan importtarieven op vervuilende producten. Zo kunnen Europese bedrijven inzetten op duurzaamheid zonder bang te hoeven zijn voor oneerlijke concurrentie van buiten Europa.

Met deze maatregelen kan de EU genoeg geld ophalen om de leningen die ze nu aangaan terug te betalen zonder dat Nederland, of welke andere lidstaat dan ook, hier een cent aan hoeft bij te dragen.

Daarmee slaan we drie vliegen in één klap: we voorkomen een tweede golf in deze crisis door te hoge schulden, er gaat geen cent van Nederlandse belastingbetalers naar Brussel, en Europa wordt eerlijker en duurzamer.

Lees ook:

Nederland moet haast maken met groen economisch herstel na de coronacrisis

Andere landen hebben al plannen om de economie groener op te bouwen na corona. Nederland is nog niet zo ver, aldus een adviesorgaan van het kabinet.

Coronacrisis raakt Europa keihard, maar herstel wordt zichtbaar

Het ergste lijkt voorbij, maar uitgewoed is de coronacrisis nog niet, meldt de Europese Commissie.

Het voorgestelde coronaherstelfonds, een ‘machtsgreep’ of vertrouwensvraag

Met een omvang van 1,85 biljoen euro is dit een van de grootste financiële pakketten uit de EU-geschiedenis. De voorstellen worden nu een speelbal van alle 27 lidstaten. Komen zij ooit op één lijn? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden