opinie

Student gaat kopje onder door geldgebrek en star studietempo

Een studentenkamer in Delft. Beeld ANP

Alleen een financieringssysteem dat kwaliteit boven kwantiteit stelt kan zelfmoord en depressie onder studenten tegengaan, betoogt Gijs Altena, student Literary and Cultural Studies aan de RuG

Gesteund door onder andere het Interstedelijk Studentenoverleg (Iso) presenteerde het Netwerk Studentenwelzijn vorige week zijn actieplan. Met blijdschap heb ik er kennis van genomen omdat, zoals ook in dit actieplan Studentenwelzijn staat, zelfdoding de grootste doodsoorzaak onder studenten is, terwijl ook depressies en burn-outs steeds vaker voorkomen. Helaas heb ook ik dit in mijn omgeving mee moeten maken.

In het actieplan worden belangrijke voorstellen gedaan. Het netwerk wil dat studenten bij problemen beter worden begeleid en het probeert een klimaat te creëren waarin problemen eerder worden herkend.

Het is prijzenswaardig dat men studenten die zich met psychische problematiek geconfronteerd zien, wil helpen, maar het actieplan lijkt zich te weinig te richten op structurele preventie van depressies en burn-outs, zelfs wanneer een deel van de structurele oorzaken wel genoemd wordt: prestatiedruk, studiedruk, financiële druk, persoonlijke omstandigheden en het combineren van werk, studie en een sociaal leven. Die druk is zonder twijfel de laatste jaren sterk toegenomen. Door het wegvallen van de studiefinanciering is snel afstuderen voor veel studenten een financiële noodzakelijkheid geworden. Om die financiële druk te verlichten moeten zij werken, wat de werkdruk echter weer verhoogt. Tegelijkertijd zetten universiteiten studenten onder druk om nominaal (gelijk met het vastgelegde studieprogramma) af te studeren, omdat de overheid hen alleen financiert voor nominaal afgestudeerde studenten.

Om onder deze druk uit te komen, moeten studenten inleveren op studiekwaliteit. Tentamens en essays zijn voor velen niet langer een mogelijkheid om kennis tentoon te spreiden, maar veel meer een trucje waarmee je de afwezigheid van juist die kennis voor de docent verbergt.

Voor universiteiten is dit geen probleem, omdat de overheid hen op kwantiteit in plaats van kwaliteit van diploma's beoordeelt. Voor studenten echter wel, daar universitaire diploma's allang geen garantie meer op een baan vormen. Een bestuursfunctie bij een vereniging of andere vormen van activiteiten buiten de studie om kunnen een student aantrekkelijker maken op de arbeidsmarkt en een kwaliteitsgarantie geven die een universitair diploma niet langer biedt. Dat resulteert vanzelfsprekend weer in verhoging van de werkdruk.

De hedendaagse universiteit is een fabriek geworden, vergelijkbaar met de benedenstad in Fritz Langs film 'Metropolis' (1927), waarin fabrieksarbeiders zich aan het onmenselijke ritme van de machine moeten aanpassen en daaraan bezwijken.

Om te overleven in de universitaire wereld dienen studenten - en heel vaak ook de docenten - hun liefde voor kwaliteit ondergeschikt te maken aan het onmenselijke ritme van de kwantiteit eisende overheid. In misschien wel de meest memorabele scène van de film worden de arbeiders aan Moloch, ge-incarneerd als machine, geofferd. In de universitaire metropolis worden studenten en docenten in de mond van Moloch geworpen.

Hoewel de plannen van het Netwerk Studentenwelzijn goed zijn, richten die zich uitsluitend op de aanpak van psychische problematiek en niet op de structurele oorzaken. Willen we zelfmoorden en depressies echt tegengaan, dan dienen we ook de structurele problematiek aan te pakken.

Derhalve roep ik het Iso en zijn partners op om verder te gaan dan nu, om te streven naar een financieringssysteem voor universiteiten dat kwaliteit boven kwantiteit plaatst en het welzijn van studenten en docenten niet langer schaadt.

Lees ook: Angst, depressie en zelfmoordgedachten: studenten gaan er aan prestatiedruk onderdoor
De helft van de studenten kampt met angst en depressie, een op de vijf zou actief nadenken over suïcide. De uitkomsten van het eerste grote onderzoek naar hun psychische gezondheid stemmen tot bezorgdheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden