OpinieNatuurbeheer

Strijd over subsidies helpt de natuur voor geen meter

In Brabant werken particuliere landeigenaren en natuurorganisaties samen. Dat zouden ze elders ook moeten doen, schrijft Jan Baan, directeur van Brabants Landschap. Rechtszaken over subsidies zijn een heilloze weg.

Het Europese Hof van Justitie deed op 3 september een uitspraak in het zogeheten Staatssteundossier over de aankoop van natuurterreinen door de natuurorganisaties De Landschappen en Natuurmonumenten in de jaren tussen 1993 en 2012. De betrokken partijen, de natuurorganisaties enerzijds en de VGG (Vereniging Gelijkberechtiging Grondbezitters) anderzijds interpreteren de uitspraak verschillend.

Maar in elk geval staat vast dat de Europese Commissie het onderzoek naar de verstrekte aankoopsubsidies moet overdoen in een uitgebreidere onderzoeksprocedure. Dat betekent dat de juridische procedure rondom deze zaak, die al meer dan tien jaar duurt, en al tonnen heeft gekost, nog weer met jaren verlengd zal worden.

Terugbetalen

En wie wordt daar nu beter van? Niemand, want als de VGG uiteindelijk in het gelijk gesteld zal worden, wat ik niet verwacht, betekent het dat de natuurorganisaties enkele honderden miljoenen moeten terug­betalen aan de overheid. Dat kunnen ze niet, dus zal de grond naar de overheid moeten en houdt de Nederlandse particuliere natuurbescherming de facto op te bestaan.

De overheid neemt het over. Wordt daar de natuur beter van of betekent dat extra geld voor de landgoedeigenaren? Nee, het betekent alleen maar verlies voor de natuur én voor de betrokken beheerders: de natuurorganisaties en landgoedeigenaren.

Landgoedeigenaren Oene Gorter en zijn zoon Frank komen hierover aan het woord (Trouw, 12 september). Zij voelen zich tekortgedaan vanwege aankoopsubsidies die de natuurorganisaties ontvingen in de jaren 1993-2012. In mijn vrije tijd zit ik in verschillende besturen van particuliere landgoederen, die een stichting hebben gevormd. Ik weet wat er komt kijken om een particulier landgoed door de generaties heen in stand te houden.

Ik feliciteer Oene Gorter met zijn zoon Frank die zijn landgoed weldra zal gaan overnemen. In mijn bestuurderswerk voor de particuliere landgoederen proberen we ook nieuwe generaties te helpen om een landgoed over te nemen, want particulier grondbezit is belangrijk voor het behoud van de Nederlandse natuur. En wij staan als natuurorganisaties en landgoedeigenaren voor dezelfde taak: bescherming, behoud en beheer van de Nederlandse natuur. In ons dichtbevolkte, versnipperde landje lukt dat alleen door een hechte samenwerking tussen de betrokken partijen.

Naardermeer

Op 22 april 1905 werd in Amsterdam de Vereniging Natuurmonumenten opgericht. Natuurmonumenten werd opgericht om het Naardermeer aan te kopen en zodoende tegen te houden dat het de vuilstortplaats van de gemeente Amsterdam zou worden. Zo’n 25 jaar later werden de provinciale Landschappen opgericht, mede door toedoen van de toenmalige voorzitter van Natuurmonumenten, Piet van Tienhoven.

Het bijzondere is dat die oprichting gebeurde met grote betrokkenheid en steun van de particuliere landgoedeigenaren. Piet van Tienhoven was zelf landgoedeigenaar.

De natuurorganisaties werden opgericht vanuit de visie dat in ons dichtbevolkte land, waarin de natuur voortdurend onder druk staat - zowel in ruimtelijk opzicht als met het oog op milieuvoorwaarden, het particulier bezit van de grond noodzakelijk is om je te kunnen verweren tegen de talrijke aanslagen die erop worden gepleegd.

De natuurorganisaties hebben gemeen met de landgoedeigenaren dat het om particulier bezit van natuur gaat. Dat geeft de natuur een extra bescherming bij de ruimtelijke belangenafweging boven natuur in overheidsbezit.

In de provincie Noord-Brabant, waarin ik al meer dan veertig jaar mag werken voor het Brabants Landschap, wordt intensief samengewerkt tussen de natuurorganisaties, de Brabantse Milieufederatie, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Brabants Landschap en het Brabants Particulier Grondbezit, dus de landgoedeigenaren. Samen proberen wij de natuur te behouden en te ontwikkelen en werken we ook aan de uitbreiding van die natuur door de realisering van het Natuurnetwerk.

Ook nieuwe particuliere landgoederen en nieuwe gebruiksvormen van natuur en landbouwgrond dragen bij aan dit Natuurnetwerk.

Ik doe een beroep op Oene Gorter en zijn collega’s: laten wij deze heilloze strijd staken en ons weer richten op waar het ons allen om gaat: het behoud en de ontwikkeling van de Nederlandse natuur.

Lees ook:

Het grote gevecht om grond, geld en gerechtigheid

Meer dan tien jaar procedeerde hij tegen natuurorganisaties en de Nederlandse staat. Omdat hij gerechtigheid wilde, zegt de Gelderse landgoedeigenaar Oene Gorter. ‘De natuurmaffia speelt onder een hoedje met de overheid.’

Deze afbraak van de toch al kwetsbare Nederlandse natuur is wel erg gortig

Landgoedeigenaar Oene Gorter mag wel een toontje lager zingen, vindt Albert Heringa. Dat het Europese Hof stelt dat natuurorganisaties geen subsidie voor grondaankoop hadden mogen krijgen, gaat de samenleving veel schade berokkenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden