Commentaar Spanje

Straffen alleen is geen oplossing voor Catalonië

In de nasleep van het Catalaanse onafhankelijksreferendum van 2017 heeft het Spaanse hooggerechtshof in Madrid zeer hoge straffen opgelegd. De organisatoren kregen tot dertien jaar cel voor opruiing en misbruik van publiek geld. De zwaardere aanklachten (rebellie en lidmaatschap van een criminele organisatie) achtten de rechters niet bewezen. De woede in Catalonië was er niet minder om: betogers blokkeerden wegen en vliegvelden, waarna de politie hard ingreep en tientallen mensen gewond raakten.

Het referendum was destijds illegaal. Het Spaanse hooggerechtshof had het verboden en uiteindelijk gingen vooral voorstanders stemmen. Op basis van de uitslag besloot het Catalaanse parlement desondanks op voorstel van regiopresident Carles Puigdemont de onafhankelijkheid uit te roepen – met krappe meerderheid: slechts 82 van de 135 parlementsleden stemden, van wie 70 voor onafhankelijkheid. Al wilde Puigdemont de ‘gevolgen’ daarvan opschorten.

Die gang van zaken was niet goed. In andere westerse democratieën, zoals in Canada en Groot-Brittannië, waren ook referenda over onafhankelijkheid, maar pas na langdurig politiek en constitutioneel overleg binnen de regio en tussen regio en centrum. Het opdelen van een land vereist grote zorgvuldigheid, en voor die route kozen de Catalaanse aanjagers niet.

Politieke, culturele en economische onderdrukking zijn erg vergezocht

De nationalisten zagen en zien in het verbieden van het referendum een bewijs dat de Spaanse staat de Catalanen politiek, cultureel en economisch onderdrukt. Dat is erg vergezocht, gezien de staat van de Spaanse democratie sinds 1975, gezien de aanwezigheid van een onverbloemd Catalaans-nationalistische partij in het regioparlement en gezien de rijkdom van de regio.

Dat laat onverlet dat de hoge straffen hard aankomen. De Spaanse demissionair premier mag dan vinden dat de Catalaanse leiders niet zijn veroordeeld voor ideeën, maar voor politieke delicten, in de straten van Catalonië zien velen het als wraak van het centrum. En inderdaad heeft Madrid geregeld de neiging met gestrekt been de discussie met Catalonië in te gaan. En dat wordt niet minder: tegen de afgezette Puigdemont, die in ballingschap leeft in België, is inmiddels een nieuw Europees arrestatiebevel uitgevaardigd.

Zowel in Madrid als in Catalonië zal het besef moeten doordringen dat er uiteindelijk een politieke oplossing nodig is over bijvoorbeeld meer autonomie. Het zou daarbij heel goed zijn indien als onderdeel van die oplossing ook clementie wordt betoond met de leiders die nu voor zo’n lange periode worden vastgezet. Zij hebben dan misschien politieke delicten gepleegd, ze zijn niet overgegaan tot het plaatsen van bommen. Iets waarmee Spanje helaas ook veel ervaring heeft.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden