OPINIE

Strafbaarheid is niet aan de orde bij de Nashville-verklaring

De Viering van de Liefde bij het Homomonument in Amsterdam, vorige week, in reactie op de Nashville-verklaring. Beeld ANP

Strafbaarheid is niet aan de orde bij de Nashville-verklaring, schrijft Jaco van den Brink, advocaat bij BVD Advocaten. Het getuigt wel van tolerantie dat morele opvattingen van anderen ons raken, en we hen de ruimte geven om die te uiten.

De Nashville-verklaring maakt emoties los. Dat is begrijpelijk: het thema christendom en homoseksualiteit ligt gevoelig. Sommige reacties, met als kern dat hier sprake zou zijn van een onacceptabele publicatie, vind ik als jurist echter onjuist. De suggestie dat het strafrecht mogelijk in beeld komt, is echt misplaatst. Het zou in een rechtsstaat ook hoogst zorgelijk zijn wanneer het strafrecht onverwijld van stal wordt gehaald zodra een beargumenteerd publiek statement wordt afgegeven dat op een gevoelig ethisch thema afwijkt van wat een meerderheid vindt.

Wanneer is er sprake van strafbare groepsbelediging of aanzetten tot discriminatie? Allereerst moet opzet in het spel zijn. Een uiting is volgens de Hoge Raad pas groepsbelediging als ­deze ‘objectief gezien de strekking heeft om de groep in een kwaad daglicht te stellen’. Van aanzetten tot discriminatie is sprake als anderen opzettelijk worden aangespoord om in actie te komen en te discrimineren.

Bijbelwoord

De Nashville-verklaring is een ethisch standpunt over homoseksualiteit en transgenderisme, op basis van het bijbelwoord: ‘man en vrouw schiep Hij hen’ (uitgelegd door de opstellers als normatief). De verklaring spoort christenen aan om te strijden tegen eigen neigingen, uit liefde tot God en de naaste. Het is dus geen poging om mensen ‘weg te zetten’, zoals blijkt uit de passages waarin mensen over wie het gaat geheel als mens worden geaccepteerd. Ook het Nederlands ‘Naschrift’ van de verklaring is daar duidelijk over.

Wat je ook vindt van de inhoud of sommige bewoordingen van het pamflet, de strekking is in elk geval niet om mensen in een kwaad daglicht te stellen of om hen achter te stellen (te discrimineren). Om deze reden is van strafbaarheid geen sprake.

Daarbij komt: ook als sprake zou zijn van groepsbelediging of aanzetten tot discriminatie zoals hierboven omschreven, acht de Hoge Raad het beledigend of discriminerend karakter weggenomen als de uiting is gedaan in de context van een maatschappelijk debat of van religie. Dat is hier zeker aan de orde. Tot slot toetst de Hoge Raad in een dergelijke context of de uiting ‘onnodig grievend’ is. In de verklaring zijn echter geen bewoordingen gekozen die kennelijk en opzettelijk respectloos zijn.

Verdrietig

Strafbaarheid is dan ook evident niet aan de orde. Iets anders is dat mensen zich kennelijk gekwetst hebben gevoeld en dat is verdrietig.

Publieke pleidooien voor het omarmen van homoseksualiteit en transgenderisme zijn er genoeg. Het kan andersdenkenden dan moeilijk verweten worden dat zij op hun beurt publiek van zich laten horen. Dat gebeurt uit oprechte betrokkenheid en niet om te kwetsen, zoals zij herhaaldelijk hebben verklaard.

Maar gaat van de Nashville-verklaring niet de suggestie uit dat (voor eenieder) het accepteren van homoseksualiteit en transgenderisme moreel onjuist is? Jawel, maar de voorstanders hanteren dezelfde morele claim voor hun visie. Een dergelijke tegenstelling is niet uniek: het is positief dat we in onze samenleving zodanig op elkaar betrokken zijn dat het ons niet onverschillig laat hoe anderen over allerlei ethische thema’s denken.

Is dat niet de essentie van tolerantie? Namelijk: morele opvattingen van andersdenkenden kunnen in onze ogen onjuist of verwerpelijk zijn en dit laat ons niet onverschillig, maar we verwijten het hen niet dat ze hun visie ook te kennen geven.

Fundamenteel verschil in diepgevoelde overtuigingen wordt over en weer als pijnlijk ervaren. Maar het strafrecht kan daarin niets betekenen. Tolerantie is een fragiele, maar onmisbare waarde in een rechtsstaat en daarmee een collectieve verantwoordelijkheid – juist bij minderheidsstandpunten.

Lees ook:

Kritiek op orthodox anti-homo-manifest, OM doet onderzoek naar strafbaarheid

Het debat over homo’s en religie lijkt te verharden door ruime steun aan een erg behoudende mening.

Hoopgevend is de stortvloed aan negatieve reacties na Nashville

Stel: je bent een jonge homoseksueel, je maakt deel uit van een gemeente in een orthodox-protestants kerkgenootschap, loopt al tijden te worstelen met je geaardheid, en je hebt het nog niet aangedurfd om uit de kast te komen. Want in die kringen is een coming-out doorgaans al een immense stap. En dan verschijnt de Nederlandse vertaling van de Nashville-verklaring en blijkt de dominee van jouw gemeente een van de ondertekenaars.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden