null

OpinieAsielverzoek

Stop schendingen van mensenrechten aan de Europese grenzen

Als het recht om asiel te mogen vragen niet meer veilig is in de EU, welke Europese waarden beschermen we dan nog wel, vragen Tineke Strik, europarlementariër voor GroenLinks, en Maartje Terpstra van de Vereniging Asieladvocaten & -Juristen Nederland zich af.

Tineke Strik en Maartje Terpstra

Vandaag vieren we de Internationale Dag van de mensenrechten. Op 10 december 1948 werd de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens ondertekend. Maar nota bene in de Europese Unie staat artikel 14 van die verklaring onder druk. Die stelt dat eenieder het recht heeft om in een ander land asiel aan te vragen. Dat is dus een mensenrecht.

Sinds de zomer hebben vele vluchtelingen zich aan de Poolse en Litouwse grens met Wit-Rusland gemeld. Zij zijn door de Wit-Russische president Loekasjenko geronseld en worden gebruikt als straf voor de steun van Polen en Litouwen aan sancties tegen hem.

Niet al deze mensen op de vlucht hebben bescherming nodig en moeten terugkeren naar land van herkomst. Maar velen komen uit Syrië en Afghanistan en kunnen om veiligheidsredenen niet terug naar hun land. Het vluchtelingenrecht vereist dat zij asiel kunnen aanvragen en hun asielverzoek zorgvuldig wordt onderzocht.

Ze verwijzen mensen naar een onbereikbare grenspost

De Poolse en Litouwse grenswachten negeren deze plicht, ze nemen geen enkel asielverzoek in behandeling. Hooguit verwijzen ze mensen naar een praktisch onbereikbare formele grenspost.

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft beide landen al op de vingers getikt en geëist dat mensen de nodige hulp krijgen en toegang tot een asielprocedure. Maar de regeringen volharden in hun weigering, wat nu al twaalf mensen het leven heeft gekost. Er zitten nog steeds duizenden mensen, ook met jonge kinderen, vast in de kou.

Op deze wijze maken Europese landen zich schuldig aan dezelfde misdaad als Loekasjenko; ze voeren strijd met hun buurland ten koste van de rechten en gezondheid van mensen. Steeds meer landen aan de grenzen van Europa bedienen zich van zogenoemde ‘pushbacks’, het illegaal terugduwen van asielzoekers. Zij ruiken nu een kans om deze methode te legaliseren.

De Europese Commissie diende namelijk recent een wetsvoorstel in dat, bij een grote druk op de grenzen, landen toestaat om asielzoekers naar een officiële grenspost te verwijzen. Daar zouden ze, in gevangenschap van maximaal vier maanden, een asielprocedure moeten afwachten. Na afwijzing van het verzoek kan de asielzoeker zonder veel waarborgen worden teruggestuurd.

Notoire schenders van de mensenrechten

Dat een praktische aanpassing voor opvang en de duur van de procedure thans nodig is, kunnen wij ons nog voorstellen, maar het zorgwekkende is dat de Commissie hier impliciet toestaat asielzoekers vanaf de grens terug het buurland in te sturen. Terwijl dat land niet altijd veilig is. En je zou maar als kritische journalist vervolging vrezen door Loekasjenko, en worden teruggedreven naar zijn rechtsmacht.

Dit voorstel geldt nog alleen voor Litouwen, Polen en Letland, maar de Europese Commissie lijkt van plan volgende week maatregelen voor te stellen waarmee alle Schengenlanden het recht op asiel verder kunnen inperken. Dit zet de deur open voor het legaliseren van pushbacks. Notoire mensenrechtenschenders als Hongarije, Bulgarije en Kroatië zullen hiervan gebruik proberen te maken. Als het mensenrecht om asiel te mogen vragen niet meer veilig is in de EU, welke Europese waarden beschermen we dan nog wel?

Met de actie Groen Licht roepen we de Commissie op om het schenden van mensenrechten aan de Europese grens niet te normaliseren maar juist hard hiertegen op te treden. Europa moet juist nu laten zien dat het niet afzakt tot de waarden van Loekasjenko of notoire mensenrechtenschenders in de EU.

Ruim zeventig organisaties ondersteunen deze oproep en steken vandaag een groen licht van hoop op. In navolging van Poolse inwoners die een groen licht aan hun woning hangen om te laten zien dat mensen op de vlucht daar wel voor hulp terecht kunnen. Zo laten we zien dat er een breed draagvlak is voor de oproep te stoppen met het schenden van mensenrechten aan de Europese grens.

Lees ook:

De Irakese Anas (26) blijft na een mislukt Wit-Russisch avontuur dromen van Europa

De Iraakse Koerd Anas Ahmad vertelt over zijn vergeefse poging om via Wit-Rusland de EU binnen te glippen. ‘Het was vreselijk.’

EU-landen lappen het asielrecht steeds vaker aan hun laars

De schaamte over pushbacks verdwijnt bij EU-landen. Ook wordt geopperd het Vluchtelingenverdrag aan te passen. Maar dat is riskant volgens critici: ‘Als je daaraan gaat morrelen, tast je iets heel fundamenteels aan’.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden