Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Stop met het lokken van buitenlandse studenten

Opinie

Hein Vrolijk

Ook in 2009 waren er al veel buitenlandse studenten in Utrecht. Hier na afloop van de Nederlandse les op de 'Summerschool'. © ANP
OPINIE

De internationalisering in het hoger onderwijs heeft nare bijwerkingen. Gelukkig is er een eenvoudige remedie, betoogt econoom, onderzoeker en blogger Hein Vrolijk.

Wie dacht dat bestuurders van universiteiten en hogescholen zouden voorstellen de intussen zwaar bekritiseerde instroom van buitenlandse studenten terug te dringen, komt bedrogen uit. Volgens hun recente Internationaliseringsagenda mikken ze doodleuk op het 'doortrekken (van de) huidige trends'. Minister Van Engelshoven (onderwijs) ondersteunt dit van harte, zo blijkt uit haar vorige week verschenen Kamerbrief. Dat is niet goed voor Nederland.

Lees verder na de advertentie

'Hoe meer, hoe beter' is al jaren een vuistregel in het hoger onderwijs, dat immers voor een relatief groot deel wordt bekostigd met variabele inkomsten. Naast het collegegeld, momenteel 2006 euro per jaar, gaat het per student om een rijksbijdrage van gemiddeld 6800 euro. Omdat de instroom van Nederlandse studenten al enkele jaren stabiel is, kunnen universiteiten en hogescholen hun inkomsten alleen aanvullen door buitenlandse studenten aan te trekken.

Het collegegeld dat buitenlandse studenten nu betalen, is simpelweg een winstmaker die uitnodigt tot nog meer groei

Inmiddels komt gemiddeld een kwart van de masterstudenten uit het buitenland, zijn vrijwel alle universitaire masteropleidingen Engelstalig geworden, en worden bachelorstudies steeds vaker in het Engels aangeboden. Dit leidt tot hogere werkdruk voor het onderwijzend personeel - wat in de vorige week afgesloten cao nog niet is verholpen. Het tast bovendien de kwaliteit van het onderwijs aan, mede doordat bij Nederlandse studenten een goede beheersing van hun moedertaal minder telt.

Woningmarkt onder druk

Ook buiten de muren van universiteiten en hogescholen zijn de gevolgen van de internationalisering voelbaar. De woningmarkt staat al zwaar onder druk, zeker in universiteitssteden, en dan moet jaarlijks ook nog aan circa 125.000 buitenlandse studenten huisvesting worden geboden. Voor projectontwikkelaars, studentenhuisvesters en woningcorporaties is bouwen voor buitenlandse studenten dan ook een aantrekkelijke groeimarkt geworden. Als het aan hen ligt moeten Nederlandse jongeren desnoods maar wat langer wachten op een betaalbare woning.

En wat te denken van het effect op de overheidsuitgaven. Zolang onderwijsinstellingen zich niet eindverantwoordelijk voelen voor de huisvesting van hun buitenlandse studenten, krijgt de samenleving indirect de rekening gepresenteerd, door extra uitgaven voor huurtoeslag.

Wie een zelfstandige woonruimte huurt en minder dan 22.200 euro op jaarbasis verdient heeft er recht op. Dat geldt ook voor buitenlandse studenten. De huiseigenaar informeert hen graag over deze typisch Nederlandse sociale voorziening, want dankzij de toeslag kan hij hogere huurprijzen vragen. Het kan geen toeval zijn dat de uitgaven voor huurtoeslag flink zijn gestegen sinds 2013, toen de instroom van buitenlandse studenten sterk ging groeien.

Talrijk zijn de oplossingen die worden aangedragen om die instroom te beperken, maar het zal allemaal niet helpen, althans niet bij het huidige bekostigingssysteem. De onderwijsinstellingen trekken namelijk bij voorkeur studenten aan van buiten de EU want die betalen het 'instellingscollegegeld'. Dat ligt veel hoger dan de combinatie van wettelijk collegegeld en de Rijksbijdrage die ze bij Nederlandse en Europese studenten ontvangen. Het compenseert ook ruimschoots de extra kosten die iedere (buitenlandse) student met zich meebrengt. Want heb je eenmaal een onderwijsapparaat beschikbaar, dan kan een extra student meestal gewoon aanschuiven in de collegebanken, zeker als de opleiding al Engelstalig is.

Dat het instellingscollegegeld is gebaseerd op de kostprijs, zoals universiteiten voortdurend stellen, geldt alleen voor nieuwe opleidingen met uitsluitend buitenlandse studenten. Nu is het simpelweg een winstmaker die uitnodigt tot nog meer groei.

Ander bekostigingssysteem

Een ander, degressief bekostigingssysteem lijkt mij de enige uitweg, nu internationalisering een vlucht naar voren is geworden. Zo'n systeem houdt in dat een onderwijsinstelling voor, zeg de eerste 10.000 studenten een hogere Rijksbijdrage krijgt dan voor de volgende 10.000, waarna de bijdrage per student nog verder afneemt. Op deze manier is groei minder financieel aantrekkelijk en kunnen de instellingen eindelijk inzetten op 'selectieve kwaliteit': alleen die opleidingen verzorgen waar je goed in bent. Dan heb je inderdaad meer universiteiten nodig om al die studenten te kunnen bedienen. En dat is juist goed. Ook in het hoger onderwijs komt innovatie eerder tot stand bij nieuwe organisaties die met een schone lei kunnen beginnen. Onze jongste universiteit staat in Maastricht en is al 42 jaar oud. Het is tijd voor een nieuwe generatie universiteiten, op kleine leest geschoeid.

Dat je daarmee nog niet af bent van buitenlandse studenten, klopt. EU-studenten mag je niet weigeren en de overige buitenlandse studenten wil je niet weren omdat ze het hoge instellingscollegegeld betalen. Het hoeft ook geen probleem te zijn. Bied om te beginnen gewoon minder Engelstalige opleidingen en cursussen aan, dan wordt de toestroom vanuit de EU vanzelf minder. Het is geen wettelijke verplichting om alle masters in het Engels te doen.

Ook armere student

De overige buitenlandse studenten mogen rustig blijven komen, maar de onderwijsinstellingen zouden verplicht moeten worden om het verschil tussen het instellingscollegegeld en het wettelijke collegegeld in een fonds te storten. Daaruit kunnen beurzen worden verstrekt aan studenten die niet genoeg geld hebben om een studie in Nederland te volgen.

Want dat is een ander probleem: vanwege het hoge collegegeld komen nu overwegend studenten met rijke ouders naar Nederland. Kijk maar naar de 100 procent-bezettingsgraad van het peperdure Student Hotel. Een ander teken aan de wand: in de periode 2006-2017 was het percentage studenten uit het arme sub-Sahara Afrika gedaald van 7 procent naar een schamele 3 procent.

Ben benieuwd of bij mijn voorstel de universitaire bestuurders nog steeds de zegeningen van internationalisering blijven prediken.

Meer van Hein Vrolijk is te lezen op zijn blog: eco-simpel.nl.

Lees ook: Universiteiten willen een rem op de groei van het aantal buitenlandse studenten

De stroom internationale studenten blijft groeien. Scherper selecteren is noodzakelijk, vinden universiteiten.

Engels onderwijs mag van de minister

Internationalisering is goed voor het onderwijs, vindt Onderwijsminister Ingrid van Engelshoven (D66)Nadelen moeten studenten en scholen samen oplossen.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

Het collegegeld dat buitenlandse studenten nu betalen, is simpelweg een winstmaker die uitnodigt tot nog meer groei