Opinie Duurzaam bouwen

Stop met de betonverslaving en bouw met hout

Bouwen met hout scheelt enorm veel in CO2-uitstoot. Bossen genoeg in de EU, zeggen architecten Bjarne Mastenbroek, Jan Nauta, Kathrin Hanf en Barend Koolhaas.

Klimaatverandering raakt alle­­ delen van de samenleving. De energiesector zet vol in op een omslag van fossiele brandstoffen naar wind en zonne-energie. De auto­­-industrie vindt zichzelf opnieuw uit, waarbij het ‘dieselschandaal’ dit proces juist heeft versneld. Vanzelfsprekend heeft elektrisch rijden de energietransitie ook nodig. Rijden op stroom van een kolencentrale heeft geen zin.

Andere sectoren blijven schromelijk achter, waaronder de bouw- en landbouwsector. Het gedwongen halveren van de veestapel en omschakelen naar een nieuwe kringloop-werkwijze zien veel boeren als een motie van wantrouwen. De bouwsector met de sterk vervuilende betonindustrie wordt hard getroffen door de ‘stikstofuitspraak’.

De wereldwijde betonproductie draagt ongeveer 8 procent bij aan de totale uitstoot van CO2, de hoofdoorzaak van klimaatverandering. We zijn gewend om vloeren, wanden en kolommen in beton te gieten terwijl innovaties in constructies van gelamineerd hout dit omslachtige proces onnodig maken. Hout is eenvoudiger te bewerken, te demonteren en aan te passen. Door met hout te bouwen maken we gebouwen die langdurig tonnen koolstof opslaan in plaats van het uit te stoten. Beton zouden we alleen nog moeten gebruiken waar het niet anders kan.

Duurzame bosbouw

Om hout op grote schaal in te zetten in de bouw hebben we duurzame bosbouw nodig. Door bomen op tijd te oogsten wordt snel koolstof vastgelegd. Een boom absorbeert koolstof zolang hij groeit. Nu verouderen de Nederlandse bossen met steeds dikkere bomen die amper nog groeien. Daarmee hebben de bossen hun CO2-opnamegrens bereikt.

De EU heeft met 180 miljoen hectare bos ruim voldoende capaciteit om een houtrevolutie te faciliteren. Elke paar seconden groeit er een huis in deze bossen. Wanneer we in Nederland 20 procent van ons landbouwareaal in bos omzetten kunnen we onze bouwsector bedienen en tegelijkertijd het CO2-, stikstof- en fijnstofprobleem aanpakken. Gemengde bossen op deze schaal zullen een grote verrijking zijn van ons landschap door hun grote biodiversiteit en kunnen de hoogstnoodzakelijke omschakeling in de landbouwsector verzachten. Boeren en bouwers kunnen zo, net als de energiesector en auto-industrie­­, de handen ineenslaan.

Een houten gebouw is nu nog zo’n 20 tot 30 procent duurder dan een betonnen gebouw. Maar het is evident dat hout uiteindelijk goedkoper kan worden. Beton consumeert immers steeds schaarser wordende grondstoffen, vergt enorm veel energie en is complex om te maken. Hout is het enige bouwmateriaal dat zichzelf reproduceert onder invloed van zonlicht, warmte en voedingstoffen zoals CO2. Wat een zegen.

Waarom wordt er dan nog niet meer met hout gebouwd? De historisch lage rentestanden hebben van bouwen beleggen gemaakt en er zijn weinig prikkels om te innoveren. De aannemers­federatie geeft aan dat ze enorme slagen maakt om duurzaam en energiezuinig te bouwen, maar als je inzoomt dan zijn de maatregelen van de bouwers net zoiets als een eco-dieselauto.

Gelamineerd hout

We moeten dit moment aangrijpen om met de bouw een nieuwe richting in te slaan. Bouwen met een moderne techniek als gelamineerd hout is nog zoiets als rijden met een elektrische auto voordat Tesla bestond: heel bijzonder. Nederland heeft geen Elon Musk, maar we hebben wel het plan voor een investeringsfonds met miljarden en er ligt 280 miljard aan Europees­­, nog niet uitgegeven geld op de plank te wachten. Het idee dat Vattenfall miljoenen subsidie verlangt om een biomassacentrale te maken waarin hout wordt verstookt is uitermate onverstandig, zelfs ronduit frustrerend. Het jaagt de CO2 weer net zo hard de lucht in.

Met de bouw van één huis kunnen we de koolstof van honderd naaldbomen juist ‘vastleggen’ en ruim honderd ton CO2 besparen. Net als met duurzame energie en elektrisch rijden moeten we dit proces aanjagen met subsidies.

Een transitie in de bouwsector is onvermijdelijk en nieuwe bouwtechnieken moeten worden gezien als een kans. Als we nu investeren in een grootschalige transitie om beton te vervangen door hout zullen we vooroplopen. Laat de klimaatcrisis het begin zijn van een nieuwe, houten eeuw.

Lees ook:

Ecologisch bouwen, juist in vol Nederland

De eerste grootschalige ecologische wijk van Nederland, EVA Lanxmeer in Culemborg, geldt als duurzaam voorbeeld. Juist nu Nederland kampt met klimaatproblemen, verdient deze manier van bouwen navolging, vindt grondlegger Marleen Kaptein. De wijk staat op 24 in de Duurzame 100.

Het streven naar schone lucht kost de bouwsector miljarden

Door de ‘stikstofuitspraak’ loopt de bouwsector 14 miljard euro omzet mis, becijfert ABN Amro. De wegenbouw wordt hard geraakt: 43 procent van alle projecten is in het geding.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden