null

OpinieOnderwijs

Stop gewoon helemaal met het centrale eindexamen

Dit jaar het centrale examen niet door laten gaan vanwege corona? Er zijn veel meer redenen om er helemaal van af te stappen, betoogt eindexamenkandidaat Fleur de Veth aan het Dr. Knippenbergcollege in Helmond.

Als examenleerling vwo word ik al zes jaar lang geconfronteerd met het huidige onderwijssysteem. Door de coronacrisis is nu de discussie begonnen of het centraal eindexamen, net als vorig schooljaar, moet worden geschrapt. Maar ook los van deze nieuwe omstandigheden zijn daar volgens mij heel goede redenen voor te bedenken.

Het lijkt erop dat het harde werken van de afgelopen zes jaar voor mij en mijn klasgenoten uiteindelijk maar op één aspect is gericht, het eindexamen. Het bepaalt immers voor een heel groot deel of je verder kunt gaan studeren of niet. En precies dat idee ging me steeds meer tegenstaan.

Hoe meer ik erover na ging denken, hoe meer ik besefte dat het centraal eindexamen totaal geen recht doet aan de totale ontwikkeling van jongeren. Het lijkt verzonnen om te controleren of de leerlingen wel genoeg kennis hebben opgedaan. Een objectieve norm wordt het ook wel genoemd. Toch vraag ik me af of dit wel zo is.

Vaardigheden

Want waar gaat het onderwijs nou echt om? Mij lijkt het dat de totale ontwikkeling van leerlingen het doel moet zijn. Naast het bijbrengen van kennis zijn persoonsvorming, socialisatie en het leren van vaardigheden zeker zo belangrijk. Het centraal eindexamen, het toetsen van kennis, mag dan ook nooit een doel op zich zijn. Helaas is dit nu wel het geval. Elke leerling en leraar moet uiteindelijk naar één ding toewerken: het eindexamen. Teaching to the test, wordt dat genoemd: het verschijnsel dat leerkrachten hun onderwijs gaan afstemmen op de toets.

We doen er alles aan om het centraal eindexamen te halen, zoals het volgen van dure examentrainingen. Het woord zegt het al: training. Je traint om een examen te maken. Dat kan en mag toch niet de bedoeling zijn? Maar toch gebeurt het. Sterker nog, ik heb zelf ook een examentraining gevolgd. Maar gedurende de hele training bleef er toch een gedachte door mijn hoofd zweven. Namelijk: dit is toch eigenlijk echt belachelijk en werkt daarnaast kansenongelijkheid in de hand!.

Om maar niet te beginnen over de rariteit van de onderwerpen in een centraal examen, wat vooral binnen de talen opvalt. Er wordt immers maar op één vaardigheid getoetst. Waar zijn schrijven, spreken en luisteren dan heen? Dat lijkt me toch minstens zo belangrijk.

Zelf heb ik voor Duits het extra zogeheten Goethe-programma gedaan en daarmee een bepaald niveau gehaald. Nu ben ik me aan het voorbereiden voor een niveau hoger in dit programma. Maar zodra ik bij wijze van proef een ouder centraal eindexamen maak, heb ik moeite om hoger dan een zes te halen. En dat terwijl ik een wereldwijd erkend certificaat als dat van het Goethe-programma gewoon heb gehaald. Zeg nou zelf, dat is toch gek?

Dwang

En als we dan zo’n enorme waarde hechten aan een diploma, dat heilige papiertje, waarom toetsen we dan niet altijd met wereldwijd erkende certificaten, naast het Goethe-programma ook bijvoorbeeld het Cambridge-certificaat voor Engels?

Alle leerlingen worden met het centraal eindexamen gedwongen om zich aan te passen aan het systeem. Dat is de omgekeerde wereld. We moeten zorgen voor onderwijs dat bij leerlingen past en dat recht doet aan hun kwaliteiten en talenten. Helaas maakt het huidige onderwijssysteem dat zo goed als onmogelijk. Een leerling is nu niet meer dan een schakel in het traject. Pas je daar niet in of liggen je talenten op een ander vlak? Jammer, want daar is geen ruimte voor. Als je het als leerling al voor elkaar krijgt om een vak op een ander niveau te doen, dan krijg je een diploma van het ‘laagste’ niveau dat je doet.

Al met al zijn we toe aan vernieuwing. Het is 2021. Er mag nu wel het een en ander veranderen. Geef leerlingen meer ruimte, wat meer vertrouwen. We zullen dat niet schaden maar ons ontwikkelen tot een nóg mooiere generatie dan we nu al zijn.

Lees ook:

‘Ik ga de geschiedenisboeken in als een leerling met een coronadiploma’

Zonder corona zouden scholieren donderdag in heel Nederland aan de centrale eindexamens beginnen. Maar de gymzalen en aula’s blijven leeg. Het is een heftige periode, vindt docent en decaan Stefan Kras van het Avicenna College in Rotterdam.

Lukas gaat dit jaar helemaal niet meer naar school: hij behoort tot de risicogroep

Trouw volgde deze week de dilemma’s van een school in lockdown, het Eindhovense Frits Philips lyceum-mavo. Leerling Lukas Jansen, met een zwakke gezondheid, denkt niet dat hij dit jaar nog op school komt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden