Opinie Onderwijs

Stop die wildgroei aan studies en de onderlinge concurrentie

Een miljard euro extra voor het hoger onderwijs is nergens voor nodig, vindt Lou Beeren. Niet iedereen hoeft een hogere opleiding te volgen. Het mbo en vmbo zijn uitstekende alternatieven.

Onderwijsminister Van Engelshoven wil een miljard euro extra voor het hoger onderwijs. ‘Om aan de top te blijven is meer geld nodig.’ Al jaren horen wij dat, maar de vraag is of dit effectief is.

We bevinden ons in een spiraal van steeds meer opleidingen en studierichtingen. Universiteiten concurreren met elkaar om studenten, want ze krijgen per student betaald. Inmiddels is het aantal studenten aan de universiteit gestegen tot boven de 300.000 waarvan 76.000 buitenlandse studenten. Hierdoor neemt de druk alleen maar verder toe en piept en kraakt het van alle kanten.

Straks hoeft geen enkele afgestudeerde nog zelf na te denken

Om deze spiraal te doorbreken moeten we allereerst ophouden met elkaar te beconcurreren. Stoppen met al die modieuze studies en variaties die er de afgelopen decennia bij zijn gekomen, zoals mediakunde, pretparkmanagement en vrijetijds- en genderstudies. Straks hebben we voor elk toepassingsgebied een opleiding en hoeft geen enkele afgestudeerde nog zelf na te denken. Deze wildgroei is vooral het gevolg van het op instroom gebaseerde financieringsbeleid. Opleidingen willen een zo aantrekkelijk mogelijk programma aanbieden om daarmee zoveel mogelijk studenten aan te trekken. Of er in de samenleving behoefte aan is, is van ondergeschikt belang.

Als hoofddocent aan de Design Academy Eindhoven heb ik dit proces van nabij meegemaakt en me ertegen verzet. Tevergeefs, want inmiddels zijn er meer dan dertig designopleidingen in Nederland, waaronder Food Design (Amsterdam), Business Fashion, (Doorn), Cross Media Design (Enschede), Allround Design (Amsterdam). Hierdoor is de kwaliteit sterk verwaterd en de kans dat afgestudeerden een baan vinden klein. De opleidingen zouden er goed aan doen meer aandacht te besteden aan de marktwerking, niet aan de instroom- maar aan de uitstroomkant.

Grote behoefte aan vakmensen

De sterke stijging van het aantal studenten biedt de opleidingen de gelegenheid strenger te selecteren. Dit zal de kwaliteit alleen maar ten goede komen en het aantal uitvallers sterk doen verminderen. Geen overvolle collegezalen meer en minder stress voor docenten en studenten.

Niet iedereen hoeft een hogere opleiding te volgen. Het mbo en vmbo zijn uitstekende alternatieven. Onze kenniseconomie heeft een grote behoefte aan goede vakmensen. De vraag naar meer geld is dan ook onzinnig. Begin eerst maar met saneren onder het motto ‘minder maar beter’. 

Verbetering 2-1: In een eerdere versie van dit artikel stond dat de 76.000 studenten bovenop de 300.000 studenten kwamen, maar zij zijn een onderdeel van dit studentenaantal.

Lees ook: 

Universiteiten en hogescholen moeten niet meer beloond worden op basis studentenaantallen

Universiteiten en hogescholen zetten te veel in op aantallen studenten en dat is niet houdbaar. De commissie-Van Rijn adviseert dat het geld dat beschikbaar is voor universiteiten en hogescholen anders ingezet moet worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden