OpinieMilieu

Stippel samen een toekomst uit, anders blijft het ruziën met boeren

Als we doen alsof er niets aan de hand is met het klimaat en het milieu,  moeten we weer met z’n allen naar het Malieveld. Laten we daarom met boeren overleggen hoe zij binnen de planetaire grenzen hun bedrijven kunnen voortzetten, betoogt geodataspecialist Joey Hodde. 

Het Malieveld heeft een druk jaar achter de rug. Na bezoekjes van klimaatactivisten, agrariërs en de bouwsector, in volgorde van toenemend gewicht van vergezellende machinerie, moest al een herstelactie op touw worden gezet om de forse beschadiging aan de grasmat te repareren. Vorige week stonden de boeren weer in Den Haag.

Echter, wanneer we de gebeurtenissen van afgelopen maanden niet gebruiken als aanleiding om ons even goed achter de oren te krabben en vooruit te plannen, is het misschien een overweging om de grasmat door tegelwerk te vervangen, want dan kunnen we nog heel wat bezoekjes verwachten.

Hoewel het beleid dat is opgezet rond stikstof vanaf het begin onhoudbaar was, kwam de stikstofcrisis toch redelijk onverwacht om de hoek kijken. Als je alle klimaat- en milieuproblematiek op een ranglijst zou zetten, dan staat ons stikstofoverschot zeker niet bovenaan. Wat deze zaak tot crisis heeft gemaakt, is een uitspraak van de Raad van State, de hoogste bestuursrechter. Daarmee werd een grens die wetenschappers al een tijd geleden ­hadden aangegeven, ineens een heel harde grens die niet meer binnen de wet te overschrijden valt.

Op mondiaal niveau heeft een batterij aan wetenschappers de planetaire grenzen vastgesteld. Dit zijn grenswaardes binnen kritieke systemen die onze manier van leven mogelijk maken. Dat gaat over zaken als CO2-uitstoot, de fosfaat- en stikstofkringlopen en biodiversiteit.

Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft deze mondiale grenzen vertaald naar nationale waarden. Afhankelijk van hoe je precies de gevolgen berekent en op welke manier je de koek verdeelt tussen landen, zijn er wat variaties en onzekerheden. Maar duidelijk is dat we ook op het gebied van fosfaatgebruik, CO2-emissies en biodiversiteitsverlies in de gevarenzone verkeren.

Een simpele snelheidsverlaging of de uitkoop van een boer hier en daar volstaat niet

Een tijdje over deze grenzen heen polderen kan prima, dat hebben we ook de afgelopen jaren gezien met onze stikstofuitstoot. Voor de iets verdere toekomst zijn er echter maar twee scenario’s te bedenken. 

Nummer 1: we wachten tot het kalf aan het verdrinken is en worden dan gedwongen om heel hard bij te sturen, omdat systemen die ons voorzien van basisbehoeftes beginnen af te brokkelen. 

Scenario 2: we snappen op tijd dat we moeten bijsturen en we regelen dat via de wet. In beide gevallen is het resultaat dat we tegen een grens aanlopen en dat we moeten inschikken. Als we, zoals het huidige en voorgaande kabinetten hebben gedaan, nu doen alsof er niets aan de hand is, krijgen we later ruzie en moeten we weer met z’n allen naar het Malieveld.

Daar komt bij dat de problemen met het klimaat en biodiversiteit zich niet even laten oplossen met een simpele snelheidsverlaging en een uitkoop van boeren hier en daar. Daarom is het zaak dat minister Schouten nu eens goed met de boeren om tafel gaat zitten. Niet om brandjes te blussen, maar om samen een toekomst uit te stippelen waarin boeren binnen de planetaire grenzen hun bedrijven kunnen voortzetten. Daarbij kunnen boeren met zaken als koolstofopslag in de bodem en akkerranden die biodiversiteit waarborgen een belangrijke rol spelen in het oplossen van problemen waar we mee kampen.

Dus in plaats van boeren steeds alleen te vertellen wat er minder moet, zouden we ook moeten kijken naar waar we meer van willen en hoe we daar samen een win-winsituatie van kunnen maken.

Daar is van beide kanten een constructieve houding voor nodig, maar dat is toch wel het minste wat we kunnen doen voor de mannen en vrouwen die dag in, dag uit keihard aan het werk zijn voor het eten op ons bord.

 Lees ook:

Boze boeren werpen hun schaduw over het stikstofdebat in de Kamer

Tijdens het stikstofdebat in de Tweede Kamer was de druk van de protesterende boeren voelbaar. Ook populistische partijen weten zich niet langer verzekerd van de boerensteun.

Planbureau: stikstofcrisis was te verwachten

De typisch Nederlandse manier van politiek bedrijven heeft het land in de stikstofcrisis gebracht, stelt het Planbureau voor de Leefomgeving. Voor een langetermijnoplossing is vooral meer wetenschappelijke kennis nodig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden