OpinieKlimaatdoelen

Steun getroffen werknemers bij afbouw kolen

Beeld x

De overheid moet niet alleen bedrijven maar ook werknemers compenseren bij de energietransitie. Dat schrijft Kitty Jong.

Ruim een week geleden publiceerde het Planbureau voor de Leefomgeving de zogeheten Klimaat- en Energieverkenning 2020. Deze jaarlijkse barometer van hoe we het als Nederland doen met de reductie van CO2 liet een somber beeld zien.

Willen we de klimaatdoelen nog halen, en dat willen we, dan zal de CO2-reductie in de jaren tot 2030 verdubbeld moeten worden. Een enorme opgave, die zal betekenen dat er nog een hoop tandjes bij moeten gezet als het gaat om de isolatie van woningen, de vergroening van de industrie en om het stimuleren van elektrisch rijden.

Maar het is ook duidelijk dat kolencentrales moeten sluiten om dit doel te halen.

Het standpunt van de FNV is helder. Jaren geleden pleitten onze leden in de sectoren die door het verbod op kolenstook worden geraakt voor stapsgewijze afbouw. Maar wel met een belangrijke randvoorwaarde: het tot stand brengen van een eerlijke overgang.

Baanverlies

Er zijn goede redenen om aan te dringen op deze vorm van energietransitie. Mensen in de hele kolenketen raken hun werk kwijt als gevolg van een besluit dat door de politiek wordt genomen. Als FNV hebben we het kolenfonds als middel voor een eerlijke overgang succesvol in het Klimaatakkoord gerealiseerd.

En begin dit jaar kwam er boter bij de vis. De Hemwegcentrale sloot en voor werknemers van deze Amstedamse kolencentrale kwam er een door kolenfonds bekostigd Westhavenarrangement.

Werknemers kunnen waar nodig en gewenst scholing en van-werk- naar-werk-begeleiding krijgen, maar ook een tijdelijke aanvulling op hun loon. Het fonds gold niet alleen voor de werknemers van deze centrale, maar ook voor de bulkoverslag in Amsterdam die de kolen van de Hemwegcentrale verwerkte. Hetzelfde gold voor twee andere bedrijven in de zogenaamde kolenketen in Amsterdam.

Tot zover het goede nieuws.

Het ministerie van economische zaken heeft nu aan de overige kolencentrales een aanbod gedaan dat ze eigenlijk niet konden weigeren: zij krijgen een uitkoopsom per megaton uitstootreductie. Op dat aanbod is Riverstone, de eigenaar van Power Plant Rotterdam, waar de centrale onder valt, ingegaan.

Er moet daardoor vele tientallen miljoenen euro’s belastinggeld betaald worden aan dit Amerikaanse fonds voor durfkapitalisten. En dat voor een centrale die al een jaar stilstaat en pas sinds 2016 draaiende was.

Van die tientallen miljoenen is echter geen euro gereserveerd voor compensatie van werknemers in de keten. Ook is er nog geen toezegging dat het Hemwegarrangement dat in Amsterdam is afgesproken, ook voor Rotterdam gaat gelden. Daarover gaan we in gesprek met de betrokken ministeries.

Ondergeschoven

Het halen van de klimaatdoelen staat onder druk. Maar nog steeds wordt het vraagstuk alleen maar vanuit technologisch perspectief bekeken. De betaalbaarheid ervan voor inwoners, de maatschappelijke gevolgen, inspraak rond ruimtelijke ordening: het blijven ondergeschoven kindjes. Net als de werknemers die hun werk kwijtraken of zij die juist hun weg willen vinden naar de groene arbeidsmarkt.

Menens

Voor een echt eerlijke transitie is meer nodig dan uitkoopregelingen aan durfkapitalisten. Meer geld voor werknemers om precies te zijn. Daarom deze oproep aan het kabinet: dwing Riverstone om verantwoordelijkheid te nemen voor de hele keten. Zet een substantieel bedrag apart voor de compensatie en scholing van werknemers en laat als overheid zien dat het je menens is met die eerlijke transitie.

Of zoals Eurocommissaris Frans Timmermans mijn Vlaamse vakbondscollega Rudy de Leeuw parafraseerde: de energietransitie zal sociaal zijn of hij zal niet zijn. En zo is het maar net. 

Lees ook:

Klimaatdoel 2030 raakt uit zicht, kabinet kondigt extra maatregelen aan

Het kabinet moet dubbel zo hard aan de slag om de klimaatdoelen te halen, volgens het Planbureau voor de Leefomgeving. In reactie op het slechte rapportcijfer kondigt minister Wiebes extra maatregelen aan.

Geen uitstoot meer in 2050? Zelfs met ‘koningin zonne-energie’ wordt dat nog een klus

De opmars van zonne-energie is onmiskenbaar. Maar de wereld ligt niet op koers voor het klimaatdoel van 2050, waarschuwt het internationale energie-agentschap IEA.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden