null Beeld

ColumnBart Zuidervaart

Stel de verkiezingen uit en formeer een tussenkabinet

In het voorjaar van 2019 werd het honderdjarig bestaan van het algemeen kiesrecht in Nederland feestelijk gevierd in de Ridderzaal, in aanwezigheid van de koning, parlementariërs en het kabinet. Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib sprak het gezelschap toe. Ze zei dat ze zich niet kon herinneren dat haar ouders in Marokko vroeger ooit hebben gestemd. Er was geen democratie, geen vrijheid om je eigen volksvertegenwoordiging te kiezen. “We realiseren ons niet altijd hoe bijzonder dat is. En dat is een verworvenheid in zichzelf: dat wij het zo vanzelfsprekend vinden.”

Het verbaast daarom niet dat alles uit de kast wordt gehaald om Nederland op 17 maart naar de stembus te laten gaan, ondanks corona. Burgers in bepaalde risicogroepen kunnen al op 15 en 16 maart hun stem uitbrengen. Het aantal volmachten dat iemand mag inleveren, gaat omhoog van twee naar drie. Wie zeventig jaar of ouder is, mag ook per brief stemmen. Stemlokalen worden coronaproof gemaakt, met veilige looproutes en handgel in overvloed. Iedere kiezer krijgt een eigen rood potlood om besmettingsgevaar zo klein mogelijk te maken.

Het klinkt prachtig. Je zou bijna denken dat het allemaal wel goed komt op die derde woensdag van maart.

Verantwoordelijk minister Kajsa OIlongren van binnenlandse zaken doet het uiterste om van verkiezingsdag geen superspreader event te maken, maar er is iets waar ze zich nog grotere zorgen over zou moeten maken. Ruim een week geleden hield Portugal presidentsverkiezingen, een land dat net als Nederland zucht onder de Britse variant en waar de samenleving in lockdown verkeert. De opkomst was met 40 procent historisch laag. Vorig jaar november hielden meerdere Nederlandse gemeenten herindelingsverkiezingen. Uit onderzoek van het ministerie bleek dat één op de tien burgers niet heeft gestemd uit angst voor het virus.

Beluister ook de aflevering van ‘Wijsneuzen. de verkiezingen’ over dit onderwerp, met Bart Zuidervaart, via onderstaande speler of de bekende kanalen als Omny, Spotify, Apple en Stitcher.

Zal iedereen op tijd een ander kunnen machtigen? Natuurlijk niet

Medio maart bestaat de kans dat we middenin een derde golf zitten. Je hoeft geen Nostradamus te heten om te voorspellen dat dan stemmen verloren gaan. Er zullen mensen zijn die wachten op een testuitslag of kampen met een besmetting. Anderen vinden het toch niet veilig genoeg om een stembureau te bezoeken of hebben simpelweg andere coronazorgen die dag. Zal iedereen op tijd een ander kunnen machtigen? Natuurlijk niet.

Ollongren voelt de druk om de verkiezingen niet uit te stellen. Het zou een ‘grof schandaal’ zijn, fulmineerde Thierry Baudet vorig jaar. Ook de PvdA nam bij monde van Attje Kuiken stelling: “Van uitstel kan geen sprake zijn.”

Het is verre van ideaal om langere tijd een demissionair kabinet te hebben, nu de crisis voortduurt. VVD-coryfee Jozias van Aartsen zei onlangs in het radioprogramma Spuigasten op Den Haag FM dat hij het verstandig had gevonden als er na de val van Rutte III een tussenkabinet was geformeerd, dat met volle verantwoordelijkheid tegenover de Tweede Kamer zou staan. Gezien de ingrijpende coronabesluiten was dat wenselijk geweest, vindt Van Aartsen.

Dit kan alsnog. Een tussenkabinet geeft lucht om de verkiezingen in juni of desnoods september te houden, wanneer miljoenen mensen zijn gevaccineerd. We realiseren ons niet altijd hoe bijzonder stemrecht is, zei Arib destijds in de Ridderzaal. Het is iets om te koesteren. Als een paar maanden uitstel (veel) meer uitgebrachte stemmen oplevert, is dat het overwegen waard.

Bart Zuidervaart is chef van de redactie politiek. Hij schrijft wekelijks een column.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden