Opinie Zorg

Specialist en huisarts moeten meer kunnen samenwerken

De komende jaren moet meer ziekenhuiszorg door de huisarts worden overgenomen, zo is afgesproken. Helaas wordt samenwerking vaak belemmerd door financiële en tegengestelde belangen, ziet orthopedisch chirurg Sven Tulner.

Zorgverzekeraars en ziekenhuizen hebben afspraken over hoeveel zorg er tegen welke prijs wordt ingekocht. De minister zorgt er zo voor dat het beschikbare budget voor de ziekenhuiszorg niet wordt overschreden. Het is een vorm van gereguleerde marktwerking: productie tegen een betaalbare prijs met een afgesproken omzetplafond. Dit systeem werkt, maar nog steeds niet voldoende. Er is behoefte aan aanvullende afspraken over transformatie van ziekenhuiszorg naar de huisarts.

Vorig jaar zomer werd in het zogeheten hoofdlijnenakkoord onder andere af­gesproken dat meer ziekenhuiszorg de komende jaren door de huisarts wordt overgenomen. Een goed, maar risicovol idee, want waarom een huisarts nog meer belasten nu ze al overbelast zijn? Ook ziekenhuizen kunnen door teruglopende patiëntbezoeken in financieel zwaar weer komen.

Anderhalvelijnszorg, dat is zorg waarbij de medisch specialist in de huisartsenpraktijk meekijkt wat wel en wat niet moet worden verwezen naar het ziekenhuis, kan de oplossing bieden. Om deze zorg van de grond te krijgen, is een nauwe samenwerkingsrelatie tussen medisch specialist en huisarts nodig. Deze wordt vaak belemmerd door financiële en tegengestelde belangen.

De zorgverzekeraar schiet te hulp

Het ziekenhuis wil een gelijkblijvend aantal patiëntbezoeken, terwijl anderhalvelijnszorg juist leidt tot een afname. Een voorbeeld van waar dit toe kan leiden, is het Bernhoven-ziekenhuis bij Den Bosch, dat de anderhalvelijnszorg alleen kan financieren dankzij de financiële ruimte die het krijgt van zorgverzekeraar VGZ. Het ziekenhuis krijgt ­namelijk minder patiëntbezoeken en daardoor minder inkomsten. 

De zorgverzekeraar vangt dit verlies op met de voorwaarde dat de specialisten minder operaties doen in het ziekenhuis, want dat bespaart kosten. Dat betekent dat de samenwerking afhankelijk wordt van de welwillendheid van de verzekeraar, wat ongewenst is, en dat de zorgver­zekeraar bovendien een limiet kan ­stellen aan het aantal operaties.

Een ander voorbeeld is het recente dreigende faillissement van Maasziekenhuis Pantein in Boxmeer. Het ging uiteindelijk niet goed met het ziekenhuis, hoewel het voortvarend aan de slag ging met het terugdringen van het ­ziekenhuisbezoek. De gevolgen zijn ­bekend; de minister moest het ziekenhuis redden.

Kansrijker zijn kleinschalige ander­halvelijns initiatieven, waar medisch specialisten werkzaam zijn die geen belang hebben bij de omzet van een ziekenhuis in de buurt. Hier zie je vaak een oprechte samenwerking tussen huisarts en medisch specialist vanuit een intrinsiek motief om de zorg voor de patiënt te verbeteren. Het leidt tot een betere afstemming van de zorgvraag, minder miscommunicatie en ontlasting van de huisarts. Het is eenmanier om de zorg duurzaam te ver­beteren.

Stimuleer deze kleine initiatieven

Onderzoek van Maastricht University heeft aangetoond dat dit leidt tot grotere tevredenheid onder patiënten en zorgverleners, verbeterde gezondheid en lagere kosten dan de reguliere ziekenhuiszorg. Het zijn juist deze kleinschalige initiatieven die een stimulans verdienen. Ze worden nu echter doorgaans belemmerd door allerlei wet- en regelvorming, keurmerkvereisten en andere barrières om contracten met zorgverzekeraars binnen te slepen.

Alle reden om deze initiatieven meer ruimte te geven. De marktwerking functioneert dan goed, zeker als zorgverzekeraars de initiatieven belonen als ze effectief zijn. Ze stimuleren ziekenhuizen om hun organisatie aan te passen.

In deze setting zal de ambitieuze transformatie van zorg van het ziekenhuis naar de huisarts daadwerkelijk en soepel kunnen worden gerealiseerd.

Lees ook:
Gebrek aan samenhang in de zorg dupeert kwetsbaarste patiënt

Juist voor mensen met complexe problemen dreigt de zorg hopeloos vast te lopen. De minister moet daarom alle blokkades voor een duurzame zorg slechten, schrijft Toosje Valkenburg van het huisartsen-actiecomité Het roer moet om.  

Harde keuzes zijn nodig om de kostenstijging in de zorg te stoppen

De kosten van de zorg stijgen, vooral die van ziekenhuizen. Dat is nadrukkelijk niet de bedoeling, zo is afgesproken tussen overheid en ziekenhuizen. Maar is die afspraak wel haalbaar

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden