Taal

Soms kun je het ineens een soort van zien

Een lezer nomineert als Grammaticale Structuur van het Decennium het gebruik van ‘een soort van’ gevolgd door een bijvoeglijk naamwoord: ‘Ik ben een soort van moe’ bijvoorbeeld. Naar zijn idee is dit in de afgelopen jaren overgewaaid uit het Amerikaans-Engels ‘sort of’ (vaak gespeld als ‘sorta’, als in ‘I am sorta tired’).

Waarschijnlijk zijn er ook wel lezers die deze taalvorm onnodig vaag vinden en zich eraan storen (of soort van storen). Waarom zeg je niet gewoon dat je moe bent, desnoods met een nuancerend ‘enigszins’ of ‘een beetje’ erbij? Toevallig lees ik net een boek van de Amerikaanse filosoof Daniel Dennet over ons bewustzijn (bijna al zijn boeken gaan over bewustzijn). Daarin komt een hoofdstuk voor waarin hij de werking van ons fysieke brein beschrijft. Bepaalde neuronen ‘zien’ informatie, en ‘willen’ op basis daarvan iets ‘aansturen’. 

Het filosofische punt

Natuurlijk zien die neuronen los van elkaar niet echt iets. Het is, zoals Dennet dat formuleert, een ‘soort van zien’ (‘sorta seeing’). Het filosofische punt is dan dat je de functies van hele delen van het brein (structuren van neuronen) eigenlijk nog steeds ‘een soort van zien’ zou moeten noemen. Waar verandert ‘een soort van zien’ in echt zien?

Als taalfilosoof zou je eigenlijk moeten zeggen: nooit. Elk woord is in zekere zin een benadering van wat je ‘echt bedoelt.’ Dat we soms woorden tussen aanhalingstekens zetten of er ‘soort van’ bij zeggen is een teken dat we ons daar af en toe van bewust zijn.

Natuurlijk kun je je daaraan storen, maar het heeft ook iets moois. Het is weer eens wat anders dan altijd die betonnen zekerheid.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden