OpinieSamenleving

Sociale cohesie is van levensbelang bij aanpak corona

null Beeld

De suggestie dat de cuturele achtergrond van de ene groep leidt tot gezondheidsrisico’s voor anderen, is onjuist en levensgevaarlijk, stelt Danielle Braun.

Danielle Braun

Henk en Ingrid moeten wachten op hun medische behandeling, ­omdat de ic’s bezet worden door Mohammed en Fatima, ‘die onze taal niet spreken en lak hebben aan onze regels’, schreef Geert Wilders op Twitter (Trouw, 11 oktober). Dat kwam hem op veel kritiek te staan. Zijn opmerking schuurt niet alleen met het solidariteitsbeginsel, maar geeft ook blijk van cultureel analfabetisme.

Ja, de familie van Henk en Ingrid is doorgaans kleiner dan die van Mohammed en Fatima, dat klopt. Doch van groepen houden studenten, kerkgangers, barbecuërs, suikerfeesters, carnavallers en wintersporters allemaal evenveel. Op het gebied van pandemiebestrijding kunnen we van de islam nog veel leren. De Koran is glashelder waar het gaat om besmettelijke ziektes: “Vlucht van lepra zoals u van een leeuw wegrent”. Ook dienen medische voorschriften strikt te worden opgevolgd. Zelfs de quarantaineregels die we nu overal horen, zijn terug te vinden in uitspraken van Mohammed: “Als jullie horen dat de tyfus in een land is, dan gaan jullie naar dat land niet, en als het komt, terwijl jullie daar zijn, dan gaan jullie dat land niet uit”.

Het christendom heeft veel minder reinheidsregels dan de islam. Het uitgebreide reinigingsritueel dat aan een bezoek aan de moskee voorafgaat, laat een besef van het belang van hygiëne zien dat in de Nederlandse cultuur – mede dankzij ons goede rioolsysteem en de vanzelfsprekendheid van schoon water – grotendeels verloren is gegaan. Vanuit het oogpunt van volksgezondheid kan Wilders zich geen betere bondgenoot wensen dan een orthodoxe moslima die vreemden geen handen geeft, gezichtbedekkende kleding draagt en alcohol mijdt.

Marginalisatie leidt tot onverschilligheid

Dat er relatief veel mensen met een niet-westerse achtergrond door corona zouden worden getroffen, is dus niet verklaarbaar vanuit verschil in culturele traditie en al helemaal niet aan de islam toe te schrijven. Wat dan wel? Antropologisch onderzoek laat zien dat de kans op gedrag dat afwijkt van de code die een bepaalde gemeenschap voorschrijft, toeneemt naarmate mensen zich buitengesloten voelen. Een van de grootste bedreigingen voor onze volksgezondheid op dit moment vormt gebrek aan sociale cohesie. Marginalisatie leidt tot onverschilligheid.

Het gevoel van buitengesloten zijn kan op zeer uiteenlopende manieren ontstaan. Bij een deel van de bevolking zien we dit al veel langer als onderstroom. Zij hebben het gevoel dat niemand naar hen luistert of zich om hen bekommert. Dat kunnen ook Henk en Ingrid zijn die vlak voor het aanbreken van een nieuwe lockdownfase nog even hossen in een horecatent.

Het kunnen ook mensen zonder baan zijn, of die een baan hebben waarvoor geen thuiswerkvariant bestaat zoals fabriekswerk of agrarische werkzaamheden. Het dominante beeld in de coronacommunicatie dat ‘normale’ mensen dagelijks naar een kantoor gaan en hun werk nu even naar huis moeten verplaatsen, miskent het feit dat een groot deel van de Nederlanders iedere dag noodgedwongen met de armen over elkaar op de bank zit. Wanneer we die frustraties niet benoemen en ­serieus nemen, kan dat er eveneens toe leiden dat mensen afhaken.

Voor een effectieve bestrijding voor een pandemie als corona is inclusiviteit essentieel. We leven in een samenleving met een grote variëteit aan culturele achtergronden maar ook beroepsmatige en economische verschillen. Als we buitensluiten, neemt het lak hebben aan coronamaatregelen toe bij verschillende groepen aan de buitenzijde van de samenleving.

Wij-en-zij-denken ondergraaft de solidariteit

De suggestie van Wilders dat de culturele achtergrond van een deel van de bevolking leidt tot gezondheidsrisico’s voor anderen, is niet alleen feitelijk onjuist maar ook levensgevaarlijk. Dit soort ‘wij-en-zij’-denken ondergraaft de solidariteit en saamhorigheid die noodzakelijk zijn om samen door deze crisis heen te komen.

Wederzijds respect en oog voor verscheidenheid is tijdens deze ­coronapandemie geen kwestie van beleefdheid, maar van welbegrepen ­eigenbelang.

Lees ook:

Boosheid om Wilders-tweets over coronapatiënten

PVV-leider Geert Wilders heeft zondag boze reacties gekregen op zijn tweet waarmee hij reageerde op berichten dat er op de ic voornamelijk mensen met een niet-westerse achtergrond liggen die de Nederlandse taal niet helemaal machtig zijn.

Betere voorlichting moet de niet-westerse coronapatiënt van de ic houden

Coronapatiënten met een niet-westerse achtergrond zijn oververtegenwoordigd op de ic, signaleert ic-arts Armand Girbes. Is de voorlichting over corona voor mensen die het Nederlands niet goed beheersen wel afdoende?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden