Opinie Sinterklaas

Sint Nicolaas kan wel tegen een stootje

Lezer Jack Vlaming bestrijdt de opvatting dat na Zwarte Piet ook de goedheiligman zelf toe is aan hervorming. ‘Zonder het religieuze element zou Sinterklaas een bloedeloze goedzak zijn, zoals de Kerstman.’ 

In een recent interview in Trouw zei Herman Wijffels dat in Nederland de transcendente dimensie verdwenen is. Eerder dan verwacht kreeg hij gelijk.

Judith Neimeijer pleitte er in de krant voor om het magische beeld van Sinterklaas te veranderen in een geseculariseerde, aangepaste Klaas of Klazien (Opinie, 27 november). Zij kijkt rationeel naar de goedheiligman: hij is wit, hij draagt bisschopskleding, hij tooit zich met machtssymbolen als mijter, ring en staf. Dit machtsvertoon roept tegenwoordig weerstand op, het past niet meer in deze multiculti-samenleving met zijn vele geloofsopvattingen.

De Sint kreeg als Sint Nicolaas eerder het stempel ‘niet-bij-de-tijd’. Als patroonheilige van Amsterdam werd de oudste kerk van de stad naar hem genoemd. In 1578 veroverden de calvinisten, gesteund door de Geuzen, de stad. Ze hernoemden de Sint Nicolaaskerk tot Oude Kerk. In het Duitse Kalkar getuigt hiervan nog een monstrans ofwel hostiehouder, met het beeld van Nicolaas. Vluchtende Amsterdamse katholieken wisten die destijds te redden.

Sint Nicolaas is te katholiek, te middeleeuws, te machtig

De argumentatie van de calvinisten zal destijds niet veel anders zijn geweest dan die van de huidige geseculariseerde burger, zoals de opinieschrijfster. Sint Nicolaas is te katholiek, te middeleeuws, te machtig, strookt niet met calvinistische opvattingen, kortom hij past niet meer bij deze tijd.

Waar zowel Neimeijer als de calvinisten geen oog voor hebben (gehad), is de mensoverstijgende (transcendente) kant van het sinterklaasverhaal. Het is een mythe, waarin de goedgeefse heilige Nicolaas vermengd wordt met goden uit de Germaanse en Griekse traditie. Deze goden trokken zich weinig aan van het lot der mensen. Maar de Sint geeft daar wel om. Hij laat zijn verspieders ’s nachts, onzichtbaar door hun zwarte outfit, luisteren naar de wensen van mensen en in het bijzonder kinderen. Het witte paard dat over daken loopt, de grote witte baard, de uitstraling van gezag: allemaal elementen van een godheid uit een mythisch verhaal. Zonder het religieuze element zou Sinterklaas een bloedeloze goedzak zijn, net als de Kerstman.

Als men vanuit het centraal station Amsterdam binnenloopt, doemt links de huidige Sint Nicolaaskerk op. Alle pogingen de naam uit het Amsterdamse register te weren, mislukten. Zo zal het ook geschieden met het sinterklaasverhaal. Mensen laten zich hun mythes niet zomaar afpakken, ook niet in deze geseculariseerde tijd.

Lees ook:

Machtige, witte, katholieke Sinterklaas is echt niet meer van deze tijd

Niet alleen Zwarte Piet is toe aan vernieuwing. Een make-over van de roomse goedheiligman zelf is ook op z’n plaats, bepleitte eerder Judith Neimeijer

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden