Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Sint gaf de buurjongen een grotere brandweerauto, jengelt... de bankier

Opinie

Irene van Staveren

© Maartje Geels
Column

Terecht dat het inmiddels ingetrokken voornemen van ING om topman Hamers dubbel zoveel te betalen leidde tot morele verontwaardiging. Maar daarnaast: er is geen enkel overtuigend economisch argument voor.

Deze krant heeft, samen met veel anderen, zich er terecht al over laten horen: de enorme salarisverhoging van Ralph Hamers, bestuursvoorzitter van ING. De bank zegt nog niet te merken dat meer rekeningen opgezegd worden. Ik stel voor dat we daarom de daad bij het woord voegen. 

Lees verder na de advertentie
Selectief shoppen maakt het wel heel makkelijk om te wijzen naar CEO's die meer verdienen

Banken zijn niet alleen zakelijke dienstverleners, maar voeren ook de publieke dienst van het betaalverkeer uit en mogen via kredietverlening geld scheppen. Juist vanwege die functies in onze economie is de regelgeving na de crisis aangescherpt. Zo mogen banken niet meer handelen in financiële instrumenten voor eigen gewin en zijn de bonussen van bankiers beperkt tot maximaal 20 procent van het salaris.

Voor dit laatste bedacht de voorzitter van de Raad van Commissarissen (RvC) van ING, ex-Shell-topman Jeroen van der Veer, een list. Hamers zou de helft van zijn salarisverhoging uitgekeerd krijgen in aandelen. Normaal is dat een bonus, maar omdat er geen prestatiedoelen aan gekoppeld worden, kon het gewoon salaris genoemd worden. Het was een slinkse bonusregelontwijking en startschot voor een bonusparadijs voor topbankiers.

De voorzitter van de RvC verdedigde de salarisstijging met een verwijzing naar topsalarissen elders in Europa en de CEO als een voetballer bij een eredivisieclub. Maar CEO's halen geen individuele successen zoals topvoetballers die winnende goals maken. Bovendien laat onderzoek zien dat er geen duidelijk verband bestaat tussen beloning voor CEO's en het succes van een bedrijf. Het is eerder als met een nieuwe auto. Na een paar maanden is het nieuwe eraf en kijken sommigen al reikhalzend uit naar het door de fabrikant aangekondigde nieuwste model.

Daarmee zijn we bij de kern: afgunst en dreiging met vertrek. Of, zoals de voorzitter van de RvC van ING het zelf zegt: de beloning moet marktconform zijn, want anders loopt een topbestuurder weg. Dit is natuurlijk een welkom argument voor CEO's zelf, wijzend naar elkaars salarissen. Het probleem is echter dat de groep van bedrijven waarmee het salaris vergeleken wordt, volstrekt subjectief is. Welke sectoren tellen mee? Hoe meet je een vergelijkbare omvang van een bedrijf - aantal werknemers, balanstotaal, eigen vermogen?

Ik heb nog nooit gehoord dat iemands salaris na vergelijking naar beneden werd bijgesteld

Zulk selectief shoppen maakt het wel heel makkelijk om te wijzen naar CEO's die meer verdienen. Bovendien zorgen zulke vergelijkingen voor salarisopdrijving. Want elke keer als het salaris van iemand onderaan wordt verhoogd, zelfs als het daarmee nog onder het gemiddelde uitkomt, stijgt het gemiddelde salaris van de groep. En ik heb nog nooit gehoord dat iemands salaris na vergelijking naar beneden werd bijgesteld. De zogenaamd marktconforme vergelijking is dus eigenlijk een salarisbubbel voor topbestuurders. Een zichzelf versterkend proces waarin topsalarissen opgedreven worden, niet door relatieve schaarste van bestuurstalent maar eerder door een subtiele vorm van kartelvorming.

Daar wordt bovendien een groeiende kloof met de salarissen van gewone werknemers mee veroorzaakt. Waar die steeds meer afgerekend worden op prestatiecriteria onttrekt de CEO zich daar juist aan. Als een verongelijkte kleuter die wijst naar de grotere brandweerauto die de buurjongen van de Sint heeft gekregen. Laten wij als klanten de salarisbubbel doorprikken en het bonusparadijs verwerpen.

Ik zeg mijn ING-rekening nu op.

Irene van Staveren is hoogleraar ontwikkelingseconomie aan de Erasmus Universiteit. Voor Trouw schrijft ze om de week een column over economie.

Deel dit artikel

Selectief shoppen maakt het wel heel makkelijk om te wijzen naar CEO's die meer verdienen

Ik heb nog nooit gehoord dat iemands salaris na vergelijking naar beneden werd bijgesteld