commentaar

Shell transparanter over belasting? Eerst zien, dan geloven

Alan McLean, hoofd belastingen bij Shell, schudt de hand van Lammert van Raan van PvdD tijdens het rondetafelgesprek rond belastingafdracht in de Tweede Kamer. Beeld ANP

Eigenlijk waste de Tweede Kamer vooral zichzelf de oren toen zij zich afgelopen woensdag boog over belastingontwijking door multinationals. 

In een hoorzitting wezen vertegenwoordigers van Shell, Philips en Akzo erop dat zij gebruikmaken van mogelijkheden die de wetgever biedt. En dat bedrijven daardoor inderdaad sommige belastingen niet hoeven te betalen. Wilt u dat niet, dan moet u de wet wijzigen, was de boodschap.

Aanleiding voor de hoorzitting was de onthulling van Trouw dat Shell in Nederland geen winstbelasting betaalt, met uitzondering van de activiteiten van de Nam. Daarin slaagt het olieconcern onder meer door verliezen in het buitenland uit het verleden als aftrekposten te benutten. Ook Philips verklaarde die methodiek te gebruiken, Akzo was er iets vager over. De bedrijven stelden dat Nederland dergelijke mogelijkheden aanbiedt om hoofdkantoren aan te trekken – en het dus zelf wil.

Best een logische argumentatie, en impliciet een krachtige en volstrekt terechte oproep aan de Tweede Kamer: doe er wat aan. Want de bedrijven maken wel gebruik van collectieve voorzieningen die nu door belastingafdracht van andere bedrijven en burgers worden gefinancierd. Temeer daar ze ook andere belastingen ontwijken, bijvoorbeeld die op dividend voor veel aandeelhouders van Shell. Daar komt bij dat veel bedrijven via Nederlandse brievenbusfirma’s hun winsten laten neerslaan op locaties waar ze geen belasting hoeven te betalen. Nederland is daarmee een waar belastingparadijs, concludeerde Oxfam Novib deze week nog.

De wetgever heeft dus een belangrijke taak, maar dat ontslaat bedrijven niet van de plicht zich anders op te stellen. Want het is wel heel makkelijk om te betogen dat er geen morele component zit aan de toepassing van fiscale regels en dat uitsluitend de politiek verantwoordelijk is. Niet alleen omdat een bedrijf zelf fiscale verantwoordelijkheid kan nemen voor de samenleving waarin het actief is, maar ook omdat multinationals hevig lobbyen om de fiscale gatenkaas in stand te houden.

Internationale organisaties als de EU en de Oeso proberen regels op te stellen om bedrijven tot transparantie te dwingen over belastingafdracht, bijvoorbeeld per land. Regels voor traditionele bedrijven als Shell, Philips en Akzo, maar ook voor digitale giganten als Apple, Google, Amazon, enzovoorts. Dat is, mede door het lobbywerk en het voortdurend zoeken naar nieuwe constructies door bedrijven een uiterst moeizaam proces.

Het is goed dat Shell woensdag beloofde transparanter te worden over zijn belastingafdracht. Maar gezien het verleden is het eerst zien, en dan geloven. Daar komt moraliteit van bedrijven zelf om de hoek kijken, en niet alleen de politiek.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren. Meer commentaren leest u op trouw.nl/commentaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden