Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Seculiere blik nodig op feestdagen

Home

Peter Jan Margy

Suikerfeest bij de Mevlana moskee in Rotterdam. © ANP
opinie

Nationale vrije dagen tegen het licht houden, kan geen kwaad. Maar houd religie dan buiten de deur, betoogt Peter Jan Margry, hoogleraar Europese etnologie aan het UvA/Meertens Instituut op de opiniepagina van Trouw.

De vraag of het Suikerfeest een nieuwe nationale feestdag moet worden is niet nieuw. In Trouw (1 juni) hebben drie theologen gemeend nog eens vanuit kerkelijk perspectief hun duit in de collectezak te moeten doen, met een pleidooi voor het islamitische Suikerfeest als nationale feestdag.

Lees verder na de advertentie

Dat juist theologen pleiten voor meer kerkelijke feesten als nationale feestdagen is voorstelbaar, maar in Nederland zijn staat en kerk van elkaar gescheiden. We zouden ons moeten afvragen of het überhaupt wenselijk is dat nationale feestdagen het gevolg zijn van kerkelijke feesten. Het antwoord daarop is simpelweg nee, de staat heeft immers niets met religie van doen. 

Nationale feestdagen zijn voor het overgrote deel van de bevolking vage verwijzingen naar een be­le­vings­we­reld die de hunne niet meer is

Dus moet de staat ook geen nationale feestdagen met een religieuze achtergrond voorschrijven alsof ze iedereen aangaan, ongeacht welke religie men aanhangt. De staat moet krachtens de Grondwet religies wel de vrijheid verschaffen om die feesten te laten vieren in eigen religieuze kringen, maar die niet zelf bevorderen door middel van een verplichte nationale feestdag.

Relicten

Maar Kerstmis, Pasen, Hemelvaart en Pinksteren dan? Inderdaad, daarvan is het binnen de moderne rechtsstaat in principe niet wenselijk dat het nationale feestdagen zijn. Ze zijn ontstaan in een tijd dat de samenleving christelijk van karakter was, er nog geen scheiding tussen kerk en staat bestond en in de praktijk het overgrote deel van de samenleving die feesten ook in ere hield. Het zijn dus relicten uit het verleden, van ver voor de verlichte Bataafse Revolutie van 1795 die hier de scheiding van kerk en staat bracht.

Door de brede ontkerkelijking en ook de multiculturalisering van de samenleving zijn de huidige 'religieuze' nationale feestdagen, hoezeer ook gevierd in beperkte christelijke kringen, voor het overgrote deel van de bevolking vage verwijzingen naar een belevingswereld die de hunne niet meer is. De doorsnee-Nederlander weet nauwelijks wat de oorsprong van die feesten is. Ze staan meer in het teken van gezin en showroombezoek dan van de kerk.

Niks is erop tegen om die bestaande nationale feestdagen los te koppelen van het eigenlijke kerkelijke feest, dat voor Pasen en Pinksteren altijd al op een zondag valt. Daar raakt niets mee verstoord. Die twee 'nationale' feestdagen zijn niet meer dan de daaropvolgende maandagen die los zijn komen te staan van de kerkelijke vieringen. Ze zijn dus 'eenvoudig' aan iets anders te koppelen of te verplaatsen, iets wat ook voor Tweede Kerstdag geldt. Het Kerstfeest zelf ligt ingewikkelder.

Bestaande tradities zijn taai en onze gewoonten en vakanties zijn daar nu naar ingericht

Wel beschouwd zijn verder de vrije dagen op Goede Vrijdag en Hemelvaart tamelijk willekeurige relicten van een christelijke feestkalender die in het verleden nog veel meer vrije dagen kende. Ook die twee dagen kunnen voor vervanging in aanmerking komen, tenminste... als de samenleving een en ander los van de culturele en historische connotaties en sentimenten zou kunnen zien.

Want bij een eventuele herziening van onze nationale feestdagen is dat de grootste hobbel die genomen moet worden. Bovendien: bestaande tradities zijn taai en onze gewoonten en vakanties zijn daar nu naar ingericht. Hoe dan ook, er is om principiële redenen een argument te vinden voor aanpassing van de nationale feestdagen.

Spinoza

Moge Spinoza echter verhoeden dat die dagen worden ingewisseld voor andere religieuze feesten. Dat is niet in de geest van de Grondwet en van de moderne samenleving. Juist ook vanwege de gevoeligheden op het terrein van religie en de culturele praktijken daarvan in de maatschappij, is het beter om met een frisse, seculiere blik naar een nieuwe invulling van de bestaande 'kerkelijke' nationale feestdagen te kijken.

Deel dit artikel

Nationale feestdagen zijn voor het overgrote deel van de bevolking vage verwijzingen naar een be­le­vings­we­reld die de hunne niet meer is

Bestaande tradities zijn taai en onze gewoonten en vakanties zijn daar nu naar ingericht