Beeld Trouw

Column Ephimenco

Schuldbewuste heterovaders in het genderloze tijdperk

Er is een hele weg afgelegd sinds we aan de deconstructie van de vader als traditionele figuur zijn begonnen. We hoefden die potentaat van een vader niet freudiaans te doden, maar hem alleen een spiegel voor te houden. Als hij zich eindelijk bewust werd van zijn mankementen, als hij zijn misplaatste autoritarisme en patriarchale privileges erkende in deze feminiene samenleving, dan kon de deconstructie worden voltooid. Wat hij in die nieuwe spiegel tegenwoordig ziet, dankzij tv-reclames van de buurtsuper, is de nutteloze, ambitieloze en vooral domme Jumbo-vader die door acteur Frank Lammers kundig wordt neergezet. 

Maar eerst was er natuurlijk die legendarische Sire-reclame. 22 jaar geleden, zeg maar toen er nog geen papadagen bestonden, bedacht de Stichting Ideële Reclame die afschrikwekkende vaderfiguur die meer om zijn werk gaf dan om zijn gezin. Het filmpje leek wel in de jaren vijftig geschoten en je zag hoe die angstige kinderen in stilte op de actie van hun vader wachtten. “Wie is toch die man die op zondag het vlees komt snijden”, vroeg het zoontje zich af terwijl zijn vader met een sadistische grijns de rollade trancheerde. Ik moest toen aan mijn eigen vader denken. Een politieman die weekeinden en nachtdiensten draaide, die omwille van een promotie soms elders in het land moest wonen en pas na maanden weer naar huis kon. Wat een feest als hij er was om het vlees te snijden! Want ook na drie maanden afwezigheid was hij geen vreemde geworden. Maar ik moet toegeven dat het beeld dat Sire neerzette, hoe karikaturaal ook, wel indruk maakte.

‘Vroem, vroem!’

Anno 2019 is de karikatuur van de vader waarop supermarkt Jumbo ons bijna wekelijks trakteert van een andere orde. De vader van weleer is gemuteerd: Hij is nu onverzorgd, heeft een dikke pens, hangt als een meelzak op de bank, kan zich amper anders uitdrukken dan mompelend en hakkelend, snapt niet hoe aanbiedingen en kortingen werken, wordt door vrouw en kinderen behandeld als een lekke band met een plat IQ, is kortom de infantiele domheid zelf. Soms steekt hij twee bananen in zijn mond om een vampier te imiteren, houdt hij een kropsla in de regen om die te wassen en – het ergste in de laatste reclame – draait hij rondjes op de keukentafel met een speelgoedauto terwijl hij ‘vroem, vroem’ blaast. De totale regressie is voltooid. “Ach, doe niet zo kinderachtig!”, zucht zijn vrouw.

En wij? Wij lachen om die sul die in feite niets anders is dan onze weerspiegeling in het Jumbo-scherm. Als heterovaders in het genderloze tijdperk zijn we schuldbewust vanwege onze aangeboren viriliteit en grinniken om ons sukkelige evenbeeld. Deze supermarkt hoeft geen protestactie te verwachten van vaders die hun (aan identiteit gerelateerde) boosheid bij ‘Jinek’ of ‘Pauw’ komen uitsmeren. Overdreven? Stel je eens voor dat Jumbo ons jaar in jaar uit op een vrouwelijke Frank Lammers zou trakteren. Een domme, dikke, onverzorgde, infantiele Jumbo-moeder met plat IQ. Hoe lang zou het duren voordat feminien Nederland ontplofte?

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden