Opinie Doorwerken

Schuif ouderen niet zomaar opzij

Brein en conditie van ouderen hebben baat bij participatie. Hardnekkige vooroordelen staan hun deelname helaas vaak in de weg, stelt Hans Créton.

Minister De Jonge van VWS heeft de Raad van Ouderen gevraagd hoe mensen zich het beste kunnen voorbereiden op ouder worden. Kern van het onlangs gegeven advies van de raad: ouderen, maar ook de hele samenleving moeten zich bewust worden van wat goed ouder worden inhoudt.

De aanbeveling spreekt van een ­cultuurverandering die generaties kan duren. Wat die cultuurverandering inhoudt, blijft onduidelijk. Ik doe graag een poging.

Volgens het advies is het van belang dat mensen zich – ter voorbereiding op het ouder worden – bezighouden met zingevingsvragen. Waar word ik gelukkig van? Wat geeft me voldoening? Daarbij is de pensioenleeftijd een kruispunt van wegen. Sommigen blijven gewoon doorwerken uit finan­ciële overwegingen of omdat ze denken daarin voldoening te vinden. Anderen gaan betaald of onbetaald iets doen wat ze altijd al hebben gewild, maar niet de mogelijkheid voor hadden. Maar voor de meesten is de pensioenleeftijd de start van niets meer hoeven doen en geen verplichtingen meer hebben. Vanaf onze kinderjaren tellen we de dagen af tot de vakantie begint. Logisch dat naar de ultieme vakantie, onze pensionering, hartstochtelijk wordt uitgekeken.

Maar blijft dat zwitserlevengevoel uiteindelijk genoeg voldoening geven? Met alleen maar luieren gaat zowel onze conditie als ons brein hard achteruit. Dat kun je toch moeilijk goed ouder worden noemen.

Vooroordeel

Het is een uitdaging de samenleving zodanig in te richten dat een actieve deelname voor ouderen aantrekkelijk wordt gemaakt, omdat het zin aan het leven geeft of financieel voordeel biedt. Nu staan we daar nog ver vanaf met als belangrijkste reden het vooroordeel over ouderen: ze zijn aardig, maar ook incompetent en kwetsbaar.

Van werkgevers is voldoende bekend dat ze zo over oudere werknemers denken. Werkloze 55-plussers kunnen daardoor nauwelijks een baan vinden. Het beeld over ouderen is echter diep geworteld in onze hele samenleving.

Laat ik een van de vele voorbeelden uit het dagelijks leven schetsen. Soms loop ik vast met het gebruik van mijn iPhone. Gelukkig heb ik (klein)kinderen die daar allemaal heel handig in zijn. Ze komen naast me zitten, schuiven me een beetje opzij en hebben – zonder enige uitleg – het probleem binnen een paar minuten opgelost.

Uiteraard is die hulp goed bedoeld, maar ik ga me daardoor achter de computer en met de smartphone steeds onzekerder voelen. Zo word ik wat de omgeving van me verwacht: incompetent.

Ik moet me als oudere afvragen of ik wel gebaat ben bij de aangeboden hulp. En de samenleving zal moeten kijken welke hulp een bijdrage levert aan het welzijn van ouderen. Waarom worden vooral ouderen, goed bedoeld, opzijgeschoven wanneer hun hulp wordt aangeboden? Er speelt dan toch iets van: hij begrijpt mijn uitleg toch niet. Of: het is de investering niet meer waard om het hem te leren.

Discrimineren

Het doet me denken aan een onderzoeksrapport van Netspar. Werkgevers bieden oudere medewerkers minder scholing aan, omdat ze daarvan minder resultaat verwachten. Ouderen zouden die investering niet meer waard zijn. Verrassend: de goed bedoelde hulp van familie en het discrimineren van oudere werknemers door werkgevers zijn gebaseerd op dezelfde vooroordelen.

De overtuigingen ‘niets meer hoeven doen maakt ouderen gelukkig’, ‘elke hulp aan ouderen is welkom’ en ‘ouderen zijn incompetent’ hebben alle drie gemeen dat ze een actieve participatie van ouderen in de samenleving belemmeren.

Jammer, want ik had nog zo graag meegedaan.

Lees ook:

Rijksambtenaren met AOW mogen straks niet langer doorwerken

Het overheidsbeleid om mensen langer te laten doorwerken is mislukt. Ook bij het Rijk worden werknemers straks ontslagen als hun AOW ingaat. De rijksoverheid wil hiermee vooral ook de ‘vergrijzing’ tegengaan.

Hoe word je gelukkig oud? Deze supersenioren geven tips

Nederland heeft steeds meer negentigers, en straks ‘honderders’. Veel supersenioren zijn fysiek jonger dan hun leeftijd. Hoe word je gelukkig ouder?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden