opinie

Schuif ons Zwarte Piet-liefhebbers alsjeblieft geen racisme in de schoen

Odin met zijn schimmel Sleipnir. Het sinterklaasgeloof zou van hen afstammen.

Prima als Piet van kleur verandert, maar langzaam graag, vragen Margrieta Kamphuis en Bert Andriessen.

Mijn vrouw en ik zijn dik in de zeventig, redelijk intelligent en we geloven ons hele leven lang al in Sinterklaas. Al onze kennissen en vrienden geloven ook in Sinterklaas, én Zwarte Piet natuurlijk. We geloven dat alle makkers hun wild geraas staken, omdat we een eeuwenoud kinderfeest vieren. En nooit hebben wij racistische gevoelens gekend bij Zwarte Piet of ook maar enige discriminatie vermoed achter de arbeidsrelatie van de goedheilig man met zijn Moorse knechten. Het concept blanke meester versus zwarte slaaf kwam niet in onze hoofden op, we waren allemaal kleurenblind.

Een god

Als geschiedenisleraar heb ik de geschiedenis van dit kinderfeest weleens onderzocht. Ik geef toe, het was geen diepgaand wetenschappelijk onderzoek, integendeel, het was erg oppervlakkig en ik heb niets geverifieerd of gefalsificeerd, want ik was weliswaar nieuwsgierig, maar ik wilde toch gewoon blijven geloven. Ik las dat het sinterklaasgeloof van Odin of van Wodan zou afstammen, en dat de witte schimmel te maken had met Sleipnir, waarop deze Germaanse goden door het luchtruim galoppeerden, vergezeld door twee zwarte raven. Die raven vertelden Odin wat er allemaal gaande was op onze planeet, zittend op de daken hoorden ze door het rookgat alle verhalen en roddels van de bewoners die rond het vuur aan het kouten waren. De Zwarte Pieten moeten dat van deze raven hebben afgekeken, want ook zij luisterden aan de rookafvoer en hielden Sint op de hoogte van het wel en wee van iedereen. En daarom was Sinterklaas voor de kinderen bijna een god, die alles wist.

Voor de volwassenen lag dat toch ook wat anders, zij maakten van het kinderfeest gelijk ook maar een feestje voor volwassenen, heel slim en ook nog eens goed voor de economie, net als Dierendag, Moederdag, Vaderdag, Hallo­ween en zo. Ouders en kinderen zongen samen enthousiast over ‘sinterklaas kapoentje’, de kinderen devoot, de ouderen grijnslachend. Geen katholiek die zich daarover kwaad maakte. Iedereen voelde wel ergens dat, als Zwarte Piet niet meer Zwart kan zijn en gekkigheid mag uithalen, als Sinterklaas niet meer kapoen mag worden genoemd, als de nar van het hof wordt verwijderd en als Charlie Hebdo geen cartoons meer mag tekenen, dat dan de hele samenleving ernstig gevaar loopt.

Eeuwenoude elementen

Het sinterklaasfeest vandaag is een bijeen gefantaseerde ratjetoe van vaak eeuwenoude culturele elementen, historisch juist en vaak ook niet juist. Er zitten stekelige stukjes in de rijmpjes, soms leutige maatschappijkritiek, kritiek die je ook aantreft bij het cabaret, op het carnavalsfeest. Neem dit alles weg en er gaat iets ernstig mis.

En er is gevaar als de diepgelovige aanhangers van Zwarte Piet en Sinterklaas voor racisten worden versleten en het protest over en weer met scheldwoorden en dreigementen gepaard gaat, als er haatmail verstuurd wordt en mensen worden doodgetwitterd. Is er racisme onder diepgelovigen? Vast, je vindt het overal. Maar je bestrijdt het niet door de kleur van Zwarte Piet te veranderen, zoals je het pesten in de klas niet verhelpt door gepeste leerlingen naar andere scholen te sturen.

De grove wijze waarop de pietendiscussie soms wordt gevoerd heeft te maken met al dan niet terechte wrevel, met onfatsoenlijk respectloos gedrag, domheid en vooroordelen, en met pesterijen. En inderdaad, dat moet worden aangepakt, stevig en consequent, door ons allemaal, van welke kleur dan ook.

Maar laat cultuurveranderingen langzaam groeien. Dwing niet, want dat roept verzet op. Let wel, mijn vrouw en ik geloven, toch mag Zwarte Piet van ons best evolueren tot Paarse Piet, en mag Sint zijn habijt aan de wilgen hangen. Schuif ons alsjeblieft geen racisme in de schoenen, want dat roept racisme op waar het eerder niet bestond.

Lees ook:

Zwarte Piet volgens zwarte denkers: ‘Zwart, wit, álle Nederlanders hebben gefaald’

Een rechter die de samenleving tot kalmte maant. Aangekondigde demonstraties door heel Nederland en dreigementen van illegale tegenacties. Sinterklaas arriveert dit weekeinde met zijn pieten in een verscheurd Nederland. Trouw vroeg drie zwarte denkers hoe zij tegen dit gepolariseerde debat aankijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden