Opinie

Schrap het eigen risico en verhoog de zorgpremie. Dan betalen ook rijken meer

Demonstranten met scootmobielen laten zich horen voor een betere zorg. Beeld ANP

Door het hoge eigen risico gaan mensen met een laag inkomen of een chronische ziekte eerder zorg mijden, weet oud-huisarts Kees Rovers. Dat vraagt om een aanpassing.

Rond het eigen risico bij de zorgverzekering is het al een tijdje stil. Toen de verkiezingen voor de Tweede Kamer in 2017 in beeld kwamen, was er vanuit verschillende politieke partijen een opvatting hierover te horen. 

Sommige, de SP voorop, vonden een eigen risico van nul euro het beste en haalbaar met een andersoortig verzekeringsstelsel. Partijen zoals de VVD meenden dat het handhaven van een hoog eigen risico prima is als 'remgeld'. Dat voorkomt onnodig gebruik van dure zorg door in hun ogen verwende patiënten die denken dat alles gratis is en die hun eigen verantwoordelijkheid moeten dragen.

Te gek

Het CDA meldde dat het toch wel een beetje te gek was geworden dat het gestegen eigen risico mensen met chronische aandoeningen al in het begin van het jaar met hoge kosten opzadelde. Want was de eigen bijdrage in 2008 nog 150 euro, inmiddels was die gestegen naar 385 euro. Dat werd een te hoog bedrag gevonden. In het verkiezingsprogramma pleitte het CDA dus voor een verlaging van het eigen risico.

Na de verkiezingen kwam er een regeerakkoord en het eigen risico werd gehandhaafd op 385 euro. Triomfantelijk meldde CDA-leider Sybrand Buma dat het bedrag de komende jaren niet verhoogd zou gaan worden, ondanks dat dit wel in de lijn der verwachtingen had gelegen. De nieuwe regering zou kijken hoe een stapeling van kosten bij mensen met chronische aandoeningen zou kunnen worden tegengegaan. In dat verband zijn inderdaad maatregelen getroffen, maar die hebben alleen betrekking op mensen die ook van doen hebben met de WMO, de zorg geregeld door gemeenten.

Hoge drempels

Conclusie: voor mensen met een laag inkomen en een verminderd vermogen om goed voor zichzelf te zorgen - en hun problemen heb ik als huisarts in een zogeheten Vogelaarwijk veertig jaar lang meegemaakt - blijven er hoge drempels bestaan om noodzakelijke specialistische zorg en medicatie te betalen.

Als zij geen WMO-klant zijn, dan is er voor hen geen compensatie anders dan de hoop op een speciaal soort verzekering met gemeentelijke steun of bijzondere bijstand. Verzekeringsmaatschappijen als Menzis en Zilveren Kruis krabbelen al terug en bieden vanaf 1 januari 2019 geen bijzondere op deze groep gerichte polissen meer aan. Alleen de gemeente kan dan nog bijstand verlenen, maar de landelijke overheid biedt gemeenten geen extra budget daarvoor. Het ziet er dus somber uit voor de zwakkeren in onze Nederlandse samenleving.

Het eigen risico bij de zorgverzekering is bedoeld om de kosten van de gezondheidszorg in de hand te houden. In 2015 publiceerde het Centraal Plan Bureau (CPB) een rapport met de berekening dat één euro meer eigen risico een besparing van 0,44 euro oplevert.

Duurdere klant

Die besparing is echter een korte-termijneffect. Het CPB-rapport 'Zorgkeuzen in kaart' beschrijft hoe dat werkt. Iemand die noodzakelijke zorg mijdt, is waarschijnlijk later een duurdere klant. In datzelfde rapport wordt gesteld dat dit verschijnsel zich inderdaad voordoet bij mensen met een laag inkomen en tot achteruitgang van hun gezondheidstoestand leidt.

Of moeten we cynisch vaststellen dat de goedkoopste patiënt een dode patiënt is?

Het is niet mijn bedoeling om op een populistische manier een lans te breken voor het volledig afschaffen van het eigen risico in de zorg. Ik wil wel vaststellen dat er een groep mensen meer en meer in de problemen komt door financiële moeilijkheden. Met het stijgen van het btw-tarief en het terugtrekken van speciale polissen door verzekeringsmaatschappijen per 1 januari 2019 behoeft die groep naar mijn oordeel aandacht en compensatie.

Zeker ook het CDA moet hiervoor de ogen openhouden. Misschien is een verhoging van de verzekeringspremie een oplossing. Dan betaalt iedereen, ook rijken, meer. De armeren kunnen een hogere zorgtoeslag krijgen. Die toeslag kan namelijk meestijgen met de premie en staat los van het eigen risico die voor iedereen, rijk en arm, even hoog is.

Een zorgzame samenleving, waarbij de overheid een schild voor de zwakken zal moeten blijven, is hard nodig in een tijd waarin de markt gericht lijkt te zijn op winst of kortetermijnsucces. 'Remgeld' zoals het eigen risico in België wordt genoemd, dient wel zorgzaam te blijven, en dat betekent 'vol van zorg'.

Lees ook:

'Te hoog eigen risico gaat ten koste van solidariteit'

Het eigen risico is onwenselijk hoog, vindt André Rouvoet van Zorgverzekeraars Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden