Beeld Trouw

Column Wilma Kieskamp

Ruzie in de SGP: Kees van der Staaij kan tevreden zijn

Als een familieruzie op een zomerse dag waarbij de ramen openstaan en de hele buurt kan meegenieten hoe het serviesgoed door de kamer vliegt. Wham! Slaande deuren en overslaande stemmen. Zo ongeveer kon heel Nederland de afgelopen weken ervaren hoe bij de SGP een intern conflict in volle glorie naar buiten kwam.

Het is even wennen, de bedaagde SGP die ruziet, en nog wel openlijk. Het moest er een keer van komen.

De ruzie betreft buitenlandse snoepreisjes met subsidie van de overheid, gemaakt door oudere mannenbroeders binnen de SGP. Zij reisden jaarlijks naar Jordanië, om te onderzoeken hoe daar christelijke politiek kan worden bevorderd. Kritiek op de reizen was intern jarenlang onmogelijk. Tot onvrede van de jongere garde in de partij. Toen de bom barstte kwam er, zoals een goede familie betaamt, nog veel meer onvrede naar buiten. Over de bestuurstop die soms meer dan twintig jaar dezelfde functies bekleedt. Over harde taal naar medewerkers. Sommige kritiek was bepaald venijnig. Zo lekte uit dat de 79-jarige SGP’er die de jaarlijkse Jordanië-reizen maakt, geen Engels spreekt.

Openlijk debat

Niet eens de snoepreisjes zelf zijn het meest opvallende aan het hele verhaal. De echte primeur is dat er openlijk onderling debat is binnen de orthodox-christelijke partij. De gezagsgetrouwe SGP begint zowaar te lijken op een partij waar leden wat te zeggen hebben.

Nog maar een paar jaar geleden zou een ruzie als deze ondenkbaar zijn geweest. De SGP had geen cultuur van interne discussie. De wijsheid van de top van de partij gold als richtsnoer. SGP’ers zeggen zelf al langer: dat is even wennen, hoe je dat doet, onderling debatteren.

In de al 101 jaar dat de SGP bestaat is zij altijd verticaal georganiseerd geweest. Pas twee jaar geleden was er voor het eerst een verkiezingscongres waar afdelingen enige inspraak hadden. Tot die tijd stelde het partijbestuur zelf het verkiezingsprogramma vast. Nog steeds is er diep ontzag voor het partijbestuur, dat vier predikanten telt. De jongerenorganisatie van de SGP mag niet zijn eigen voorzitter kiezen.

Buiten de eigen zuil

Eigenlijk kan fractievoorzitter Kees van der Staaij tevreden zijn dat het eens knalde in de partij. SGP’ers blijken zowaar met elkaar te kunnen discussiëren! Van der Staaij is al jaren bezig om de partij te moderniseren. De SGP moet ‘midden in de samenleving staan’ en zijn verhaal kunnen uitleggen búiten de eigen veilige zuil.

De makkelijkste fase van die modernisering heeft Van der Staaij nu wel achter de rug. Hij draait zijn hand niet meer om voor een optreden bij ‘Jinek’ of voor een pakkend commentaar op Twitter of Facebook. Vooral de jongeren in zijn partij vinden het schitterend, dat nieuwe zelfbewustzijn. Velen van hen zijn tegenwoordig hoogopgeleid en zijn op hun werk niet anders gewend dan mondig mee te denken. De vrouwen ook.

Nu komt voor Van der Staaij de moeilijker fase. De partij moet intern nu ook veranderen. De SGP moet leren discussiëren. Partijbaronnen moeten eraan wennen kritiek te ontvangen. Veelzeggend: nadat het conflict over de reisjes werd bezworen door een mediator van buiten aan te stellen, kregen de SGP-jongeren een uitnodiging om officieel mee te denken over ‘een beter functionerende partij’. Beide beslissingen zijn een ongekende noviteit in de orthodoxe partij.

Voor Kees van der Staaij is dit hele proces niet zonder risico. Hij zit al negentien jaar in de Tweede Kamer en is al sinds 2010 fractievoorzitter, terwijl in de partij gemopper klinkt op het vele herbenoemen. Jong politiek talent staat te trappelen. Hij is gewaarschuwd.

Politiek redacteur Wilma Kieskamp vervangt deze zomer Lex Oomkes op de opiniepagina. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden