null

OpiniePolitiek

Rutte, weerspreek aanvallen op de democratie van Wilders en Baudet

Kamerleden die schamperen over het democratisch systeem moeten duidelijker worden tegengesproken, schrijft docent taalbeheersing Jos Baijens.

Tijdens het spoeddebat van donderdag 18 februari noemde Kamerlid Kuzu premier Rutte een ‘dictator’. Kamervoorzitter Arib zei er wat van. Ze vond het ‘vrij heftig’ om iemand een dictator te noemen. Kuzu bleef nadrukkelijk bij zijn woorden. “Ik breng gewoon onder woorden dat een deel van Nederland het op deze manier ervaart. Ik ga over mijn eigen woorden.” Alleen Van Dam van het CDA zei er vervolgens nog wat over.

Minister-president Rutte, als hoofd van de regering en voor velen de belangrijkste vertegenwoordiger van ‘de politiek’, moet als eerste duidelijker afstand nemen van dit soort opmerkingen. Ze blijven te veel in de lucht hangen als hij ze niet directer van repliek dient. Meestal doet hij dat zakelijk-inhoudelijk wel, op een rustige en beheerste manier. Maar de retorische opmerkingen werden genegeerd. En dat is slecht voor het systeem als geheel. Ook de rake ironie van voorzitter Arib, toen Kuzu klaar was, is niet voor iedereen duidelijk genoeg (“Fijn dat u ook in alle vrijheid uw bijdrage heeft geleverd”). De woorden blijven bestaan en zijn niet expliciet weersproken.

Een aanval op de instituties

Woorden hebben consequenties. Taal beïnvloedt ons denken. Politieke taal beïnvloedt ons denken over staat en politiek. Daarom moeten ook Wilders’ opmerkingen weersproken, ook al horen we ze telkens op bijna dezelfde wijze weer. Vermoeidheid en gewenning mogen geen rol spelen. Als hij roept dat we een ‘nepparlement’ hebben, moeten we daar niet alleen zakelijk-inhoudelijk op reageren, zoals Rutte ­iedere keer keurig doet. Zulke taal is een aanval op de instituties zelf. ­Kamerleden als Wilders (“Wat een totale afgang. Wat een gênant ­geklungel”), Van Kooten-Arissen ( het kabinet probeert de macht ‘rücksichtslos naar zich toe te trekken’) en Baudet (bij het televisieprogramma Tijd voor Max: ‘Als wij ­winnen geven we mensen de vrijheid ­terug’) maken misbruik van het systeem door het vrijblijvend te ­bekritiseren. Dankzij het systeem kunnen ze dat, maar al die opmerkingen bij elkaar ondermijnen het gezag van de politiek.

Benoem keer op keer zulke taal voor wat die waard is: geschreeuw, leugens, effectbejag. Laat mensen niet wegkomen met te zeggen dat de politiek niet deugt. Voor eigen ­gewin en eigenbelang vrolijk verbaal tekeer gaan tegen onze verworvenheden, is gevaarlijk voor de democratie. Je daarentegen expliciet uitspreken is een noodzaak, voor Rutte, zijn collega’s in het kabinet en voor alle parlementsleden.

Lees ook:

Al meer dan tien jaar is Rutte de bedrijfsleider van Nederland

De politicus die het politieke uit de politiek sloopt. Mark Rutte is er volgens columnist Stevo Akkerman een meester in.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden