Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Revolte is het recht en de plicht van iedere aanstormende generatie

Opinie

Nelleke Noordervliet

© Nelleke Noordervliet
Column

Vijftig jaar geleden liep ik met wat vrienden door de straten van Parijs, op weg naar de Sorbonne, naar het Odeon, naar de plaatsen waar de revolutie was. We hadden in Nederland net Provo gehad. Kabouter stond in de steigers. We waren dus doorgewinterde actievoerders, de wegbereiders voor dit feest in Parijs.

Dat we getuige waren van een gebeurtenis die vijftig jaar later zou worden herdacht en besproken als overschatte revolte die volgens nieuw rechts tot de chaos en multiculturele puinhoop in Europa heeft geleid, wisten we uiteraard niet. We vonden alleen dat er wel iets mocht veranderen. Dat is het recht en de plicht van iedere aanstormende generatie.

Lees verder na de advertentie

Er viel ook wat te veranderen in de jaren zestig. In veel instituties en in veel landen heersten autoritaire, dictatoriale, totalitaire systemen. Onvrijheid. Ongelijkheid in kansen. Europa als eenheid leefde niet of nauwelijks onder de bevolking van een handjevol lidstaten. Het vrije Europa was klein. Spanje, Portugal en Griekenland hadden onderdrukkende, fascistische regimes. Het Oostblok was naar totalitair sovjetmodel ingericht met begeleidende gevangenissen en strafkampen voor politieke tegenstanders.

Het revolutionaire elan verzandde in veel geouwehoer, dat is zeker waar

In de VS ontmoette de burgerrechtenbeweging veel weerstand. Dat een zwarte een witte school bezocht, was vrijwel ondenkbaar. Segregatie was een pijnlijk feit. Martin Luther King en Bobby Kennedy werden voorjaar 1968 doodgeschoten. In het kader van de Koude Oorlog werden honderdduizenden jongemannen naar een wrede, nutteloze oorlog in Vietnam gestuurd, de eerste oorlog die we in al zijn onmenselijkheid van nabij op televisie konden volgen. De hele wereld zat door de moderne massacommunicatiemiddelen bij ons op schoot. En dat zat niet lekker. We moesten iets doen. Een stem tegen onrecht, onvrijheid, ongelijkheid laten horen. Handelen waar dat kon.

Kolossale mislukking

Het revolutionaire elan verzandde in veel geouwehoer, dat is zeker waar. Het kosmopolitische ideaal dat ervoor zou zorgen dat mensen geen vreemden meer waren voor elkaar, en dus tolerant, was misschien voor een deel van ons haalbaar en leefbaar, maar lokte een tegenreactie van angst en hernieuwd nationalisme uit. Een beweging, fris en avontuurlijk in het begin, loopt altijd ergens in vast, de idealen verwateren of verstarren, de werkelijkheid is weerbarstig, eigenbelang en cynisme slaan toe, en tenslotte lijkt het allemaal één groot festijn van zelfbedrog en zelfoverschatting, een kolossale mislukking.

Daniel Cohn-Bendit, de fameuze voorman van mei '68 Parijs, heeft - net als veel anderen - geprobeerd overeind te houden wat de moeite waard was. Hij deed dat jarenlang in het Europees Parlement. Op zijn blinde liefde voor Europa, die hij met liberaal Guy Verhofstadt in een helaas oppervlakkig pamflet enthousiast uitdroeg, valt wel wat af te dingen. Europa is democratisch een aanfluiting, maar de voortstrompelende samenwerking tussen 28 staten min 1 is beter dan een concurrentieslag tussen zich bewapenende nationalistisch geïnspireerde landen, die de geweien in elkaar vlochten aan de vooravond van de Grote Oorlog van 1914-1945.

En ook al zouden we verbaasd en verheugd zijn geweest als we in 1968 hadden vernomen dat vijftig jaar later het Oostblok inclusief Baltische Staten onderdeel zou zijn van de EU en dat het zuiden van Europa de democratische principes heeft omarmd, we hadden ook wel beseft dat het proces van globalisering nieuwe ongelijkheid en nieuwe conflicten met zich mee zou brengen. Maar dat de wereld onzekerder en instabieler zou worden, konden we ons niet voorstellen. De weg die we gingen was vooral een weg omhoog, een weg uit het dal. En ook dat optimisme is een eigenschap van jonge generaties.

Het lijkt een wet te zijn dat op een 'linkse' revolutie een 'rechtse' reactie volgt en omgekeerd, al zijn de termen links en rechts versleten

Het lijkt een wet te zijn dat op een 'linkse' revolutie een 'rechtse' reactie volgt en omgekeerd, al zijn de termen links en rechts versleten. Maar ik ben er zeker van dat nationalisme, intolerantie en egocentrisme oplossingen bieden op korte noch lange termijn. Het enige wat de eigen-volk-eerst-stemmen ongewild doen, is de waarde van de oude idealen tonen. Die kunnen een nieuw elan best gebruiken.

Vooruit, millennials, het is aan jullie!

Nelleke Noordervliet, schrijfster van veelgelezen romans, geeft wekelijks haar visie op de actualiteit. U vindt het via trouw.nl/nellekenoordervliet.

Lees ook:
Mei 1968: socioloog Jean-Pierre Le Goff kijkt terug op de kinderen van Marx en Coca-Cola

Marx’ portret sierde in mei ’68 de ingang van de Sorbonne-universiteit in Parijs. De revolutie bleef uit, toch veranderde alles. 68’er Jean-Pierre Le Goff kijkt terug met gemengde gevoelens.

'Misschien moeten we mei 1968 nog een keer proberen'

De Maand van de Filosofie staat in het teken van 'verbeelding aan de macht', de slogan van de grote protesten van mei 1968. In een korte serie stelt Trouw jonge filosofen voor die nu voorop lopen in de strijd voor hun utopische wereld. Aflevering 1: Mathijs van de Sande.

Deel dit artikel

Het revolutionaire elan verzandde in veel geouwehoer, dat is zeker waar

Het lijkt een wet te zijn dat op een 'linkse' revolutie een 'rechtse' reactie volgt en omgekeerd, al zijn de termen links en rechts versleten