Opinie Verkeersbeleid

Reserveren van de snelweg is de oplossing voor het fileprobleem

Rekeningrijden gaat het fileprobleem niet oplossen. En er is een veel beter en realistisch alternatief: reserveren van wegen die je wilt gebruiken via een app, stelt Guido van der Harst, senior managing partner bij adviesbureau Gartner.

Het is weer november. De blaadjes vallen, het weer slaat om. Een nieuwe lichting schoolverlaters zal van haar eerste inkomen een auto kopen. Alles bij elkaar is het een reële verwachting dat dit najaar de filedruk verder toeneemt en daarmee de roep om rekeningrijden als oplossing voor het fileprobleem.

Voorstanders verwijzen naar het succes in steden als Singapore, Stockholm en Londen. Realiteit is dat daar geen rekeningrijden is ingevoerd, maar een eenvoudig systeem van tolpoortjes. Rekeningrijden bestaat nog nergens.

Daar is een reden voor. De psycho­logie heeft ons geleerd dat zolang mensen beschikken over vrijheid van handelen, de prijs een beperkte invloed heeft op hun gedrag. Tabak-, alcohol- en brandstofaccijns zijn hiervan evidente voorbeelden. De invoering van rekeningrijden zal erop neerkomen dat we betalen om in de file te staan.

Waarom deze beproefde oplossing niet toepassen op het hoofdwegennet?

Graag wijs ik op een alternatief dat wel een oplossing belooft te zijn. De kern van het fileprobleem is dat de capaciteit van ons hoofdwegennet een ­limiet kent. Tegenover dit beperkte aanbod staat een grote en groeiende vraag. Een beproefde oplossing voor het omgaan met schaarse capaciteit en grote vraag is een reserveringssysteem. Voor vliegreizen, hotels, restaurants, bioscopen en concerten zijn we gewend zo’n systeem te gebruiken. Waarom ­deze gangbare oplossing niet toepassen op het hoofdwegennet?

Behalve vrijwel gegarandeerde tijdwinst zijn er meer positieve kanten: een algeheel hogere capaciteit van het wegennet met nauwelijks files, een oppepper voor de economie door minder verloren tijd, eerlijker betalen voor mobiliteit, nauwelijks nog snelheidsovertredingen, lagere milieubelasting, veiliger verkeer. Als gidsland op het gebied van innovatie kan Nederland zich voorbereiden op zelfrijdende auto’s.

Hoe gaat dit in de praktijk? Iedereen die het hoofdwegennet op wil, moet vooraf reserveren. Reserveringen bestaan uit een aaneenschakeling van wegdelen. Het systeem hanteert een prijs per kilometer per wegdeel die kan oplopen al naar gelang de drukte op de weg.

Er is een vaste periode van tevoren te reserveren. De overblijvende wegcapaciteit komt kort van tevoren beschikbaar en tegen de maximumprijs. Zo is het in principe mogelijk om ook last minute van het hoofdwegennet ­gebruik te maken. De mate waarin het systeem de restcapaciteit vrijgeeft, is afhankelijk van de weersomstandigheden en verstoringen.

De overheid krijgt een rijk beprijzingsmiddel in handen om het aanbod te sturen

De overheid stelt de minimum- en maximumprijs per kilometer per wegdeel, per moment van de dag en afhankelijk van type en eigenschap van het voertuig (bijvoorbeeld CO2-uitstoot). Ze krijgt zo een rijk beprijzingsmiddel in handen om het aanbod te sturen.

Om dit idee te verwezenlijken, hoeft het reserveringssysteem in essentie uit slechts drie, volop in de praktijk beproefde, elementen te bestaan: een app waarmee de weggebruiker zijn voertuig kan registreren en reserveringen kan maken; een centraal systeem voor reserveren en betalen; kentekenscanners bij alle op- en afritten, belangrijke knooppunten en alle grensovergangen.

Hoe nu verder? Dit stuk beoogt vooral de discussie in gang te zetten voor een alternatief voor rekeningrijden, een alternatief dat daadwerkelijk kan bijdragen aan een mobieler Nederland. De grootste belemmering voor een reserveringssysteem lijkt acceptatie. Onder welke voorwaarden zijn Nederlanders en de BV Nederland bereid een stuk vrijheid in te leveren in ruil voor een vrijwel gegarandeerde doorstroom van verkeer?

 Lees ook:
Zelfs de ‘vroempartij’ moet nu gas terugnemen

Het gaspedaal overal diep kunnen indrukken, is een kroonjuweel van de VVD. Maar steeds meer liberale oud-politici zeggen: 130 kilometer per uur is onhoudbaar.

 Rekeningrijden zet plattelander op nog meer afstand

Op het platteland is de auto harder nodig dan in de stad. Rekeningrijden treft de plattelanders daarom meer dan stadsbewoners, betoogt Jesper Bergsma, Statenlid CDA provincie Groningen. 

Waarom de VVD rekeningrijden heel voorzichtig moet brengen

Uitgekiend maakte de VVD de geesten rijp voor rekeningrijden. De liberalen weten hoe gevoelig de maatregel bij de achterban ligt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden