null Beeld

ColumnBart Zuidervaart

Renske Leijten kan de linkse oppositie weer smoel geven

Een dag na De Val vertelde Maria Sanchez, een slachtoffer van de toeslagenaffaire, in Trouw dat ze weinig waarde hecht aan de belofte van het kabinet dat alle gedupeerden snel – ja, nu echt snel – gecompenseerd gaan worden. “Vertrouwen?”, zei Sanchez. “Dat lag al in het toilet.”

De volledig ontspoorde fraudejacht heeft een verwoestend effect gehad. Mensen zijn gediscrimineerd, gecriminaliseerd, vernederd. De overheid gedroeg zich als een onverslaanbare machine waartegen verzet volstrekt zinloos was. De beginselen van de rechtsstaat zijn geschonden, oordeelde de commissie-Van Dam eind vorig jaar. Voor de verantwoordelijken alle reden weg te kruipen in een hoekje om zich daar de ogen uit het hoofd te schamen.

Twee bewindslieden zijn reeds over het schandaal gestruikeld, van VVD en D66 . Toch komt het grootste politieke offer, opvallend genoeg, van een oppositiepartij. De PvdA moet twee maanden voor de verkiezingen met een nieuwe lijsttrekker de boer op; posters en folders met het hoofd van Lodewijk Asscher waren al gedrukt en kunnen door de shredder.

Het is opmerkelijk: de toeslagenaffaire kon ontstaan in een periode waarin de liberalen onafgebroken aan de macht waren. Sterker: de jaren 10 zijn het Rutte-decennium. Maar afgaande op alle peilingen kleeft het debacle niet of nauwelijks aan de VVD. Het zijn juist de linkse oppositiepartijen die moeten vrezen voor een nieuwe klap bij de komende verkiezingen. Ook PvdA en SP, partijen die opkomen voor de slachtoffers van deze affaire zo ongeveer in hun DNA hebben.

Het probleem van de sociaaldemocraten is dat zelfkastijding tot hun grondbeginselen behoort. Het was niet zozeer zijn betrokkenheid bij het toeslagenschandaal die Asscher de das omdeed, het waren leden die in aanloop naar het partijcongres de stoelpoten onder hem vandaag schopten. Een crisis op het Binnenhof zonder bloedvergieten bij de PvdA blijft zeldzaam.

GroenLinks-Project '21

De problemen van GroenLinks zijn van een andere orde. Jesse Klaver heeft de komende verkiezingen gebombardeerd tot klimaatverkiezingen, daarna wil hij zich het Torentje in onderhandelen. Niet voor niets spreekt GroenLinks binnenskamers over ‘Project ‘21’, verwijzend naar het jaar waarin de partij de minister-president moet gaan leveren.

Er is niets dat daar op wijst. Vooralsnog is het land in de ban van het coronavirus, gesloten cafés en een avondklok. Discussies over het aan banden leggen van het vliegverkeer tussen het Verenigd Koninkrijk en Nederland zijn ingegeven door de gevaren van de Britse mutatie en niet door luchtvervuiling die deze vluchten veroorzaken. GroenLinks moet zich ook zorgen maken over de aanhoudende corona-beperkingen, waardoor de ‘Meetups’ in poptempels, die de basis vormden voor de verkiezingswinst in 2017, niet door kunnen gaan.

De SP-troef

Blijft over de SP, die er al jaren niet in slaagt een breder publiek te bereiken. Ook nu niet, terwijl de coronacrisis de nadelen van de marktwerking in de zorg pijnlijk blootlegt, bij uitstek een onderwerp waar de Socialistische Partij zich op profileert.

Maar de SP heeft met het toeslagendebacle nog een troef in handen. Het was Renske Leijten die zich samen met CDA’er Pieter Omtzigt vastbeet in de affaire en niet meer losliet. De SP doet er verstandig aan haar alle ruimte in de campagne te geven, waardoor zij de linkse oppositie weer smoel kan geven.

Bart Zuidervaart is chef van de redactie politiek. Hij schrijft wekelijks een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden