OpinieVrijheid van meningsuiting

Rekening willen houden met een ander is iets anders dan het afwijzen van het recht van vrije meningsuiting

Vrijheid van meningsuiting moet gepaard gaan met verantwoordelijkheid. Een aansprekend voorbeeld voor leerlingen kan zijn om in de les geen spotprenten te tonen, met als uitleg dat we niet onnodig willen kwetsen, meent Eric van Kregten, lezer te Leusden.

Onlangs discussieerde in het tv-programma ‘Op1’ een Kamerlid met een imam over de vrijheid van meningsuiting. Beiden keurden ze de moorden en haatreacties naar aanleiding van spotprenten over de profeet Mohammed ten sterkste af.

Op de vraag of dergelijke spotprenten op scholen getoond moeten worden in het kader van voorlichting over de vrijheid van meningsuiting, antwoordde het Kamerlid stellig ‘ja’. De imam zei dat hij liever de leerlingen respect voor de gevoelens van andere mensen mee wil geven. Het Kamerlid zag dit als afwijzing van het tonen van dergelijke spotprenten. Hij werd kwaad over het feit dat de imam wel in Nederland alle voordelen van de hier verworven vrijheid geniet, maar geen kritiek op zijn eigen geloof accepteert.

De heren praatten langs elkaar heen. Het Kamerlid was geheel geconcentreerd op het begrip vrijheid als ieders recht, ook als het schuurt en pijn doet. Daardoor zag hij de bedoeling van de imam niet. De imam erkende het recht op vrije meningsuiting volmondig, maar tekende daarbij aan dat het niet goed is om van een recht gebruik te maken zonder rekening te houden met de gevoelens van een ander. Ten onrechte interpreteerde het Kamerlid deze nuancering als afwijzing van het recht op vrije meningsuiting.

Er is het recht en er is de wenselijkheid om daar altijd gebruik van te maken

We moeten twee dingen onderscheiden: het recht, en de wenselijkheid om daarvan onder alle omstandigheden gebruik te maken. Het eerste is een groot goed dat we moeten koesteren. Het tweede heeft te maken met verantwoordelijkheid, sociaal gedrag en gevoel voor de medemens. 

Beide aspecten zijn even belangrijk en verdienen onze aandacht, ook op de scholen. Het is een misverstand te denken dat iemand die met andermans gevoelens rekening wil houden, het recht van vrije meningsuiting afwijst. Door de gepolariseerde discussie die daardoor is ontstaan, lijkt het erop dat men het tweede aspect, respect voor de medemens, vaak niet durft te omarmen uit angst om politiek ‘niet correct’ te worden gevonden.

Wanneer we onze leerlingen beide aspecten van vrijheid meegeven zal de discussie een meer humaan gezicht krijgen. De keuze om de spotprenten niet te tonen tijdens de les over vrijheid van menings­uiting, met als uitleg dat we niet onnodig willen kwetsen, zal voor de leerlingen een aansprekend voorbeeld kunnen zijn van respect voor elkaars gevoelens en waarden. En dat willen we onze kinderen immers ook bijbrengen.

Lees ook:

Praten over Paty: Alles kan in de klas besproken worden, als het maar veilig voelt

Een vertrouwelijke band tussen docent en leerling is cruciaal voor les over controversiële onderwerpen waarin kinderen aan het denken worden gezet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden