Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Rechts laat religie overal los

Opinie

James Kennedy

Een van de effecten van de ontkerstening van de samenleving is de opkomst van een rechtse politiek die militant individualistisch is, veel aandacht heeft voor eigen identiteit en de elites wantrouwt. Dat gebeurt ook in Nederland, waar veel kiezers van christelijke partijen zijn overgelopen naar de PVV of de assertieve en rechtse VVD.

Maar dat is ook het geval in de VS, waar een aantal politieke krachten een ruk naar rechts hebben gemaakt. Een teken van de afnemende betekenis van religie is de opkomst van de Tea Party, die eenheid zoekt in het streven naar een kleine overheid, maar zich niet langer bekommert om morele vraagstukken die de rechtse christelijke bewegingen kenmerkten. Een ander teken van deze verschuiving is de hernieuwde populariteit binnen de Republikeinse partij van schrijfster Ayn Rand.

Wie is Ayn Rand? Nederlanders kennen haar nauwelijks. Het duurde een halve eeuw voordat haar bekendste boek 'Atlas shrugged' uit 1957 werd vertaald naar het Nederlands als 'Atlas in staking'. Dit jaar werd het eerste deel van dit boek verfilmd, maar de Amerikaanse recensies zijn zo negatief, dat het de vraag is of de film in Nederland vertoond wordt. In het verhaal van Rand worden getalenteerde, productieve en creatieve mensen belaagd door een overheid die streeft naar middelmatigheid en controle. Zij besluiten zich uit de samenleving terug te trekken om zo te voorkomen dat hun talenten misbruikt worden.

De anti-overheidboodschap van Rand krijgt volgens historica Jennifer Burns altijd meer aandacht als Democraten in Amerika aan de macht zijn en de grootse plannen van Obama hebben de belangstelling voor Rand zeker aangewakkerd. In 2009 werden meer dan een half miljoen boeken verkocht van 'Atlas shrugged'. Maar haar boodschap gedijt in alle tijden; het boek staat vaak hoog genoteerd op lijstjes van meest populaire boeken, soms direct na de Bijbel.

Sommige conservatieve christenen denken dat 'Atlas shrugged' en de Bijbel dezelfde richting op wijzen. Maar dat was zeker niet de bedoeling van Rand. Niet alleen omdat zij atheïst is en religie onredelijk vindt, maar ook omdat zij kerken veracht als organisaties die de zwakken te hulp schieten.

De zwakken helpen is volgens haar verspilling van talent van de sterken. De meeste mensen verdienen het gewoon niet geholpen te worden. Menselijke verhoudingen zouden niet moeten worden verstoord door gevoel van verantwoordelijkheid voor anderen. Wellicht is het geen toeval dat kinderen en gezinnen niet of nauwelijks figureren in haar werk.

Hoe heeft christelijk Amerika dit gedachtengoed kunnen omhelzen? Miljoenen Amerikanen hebben geleerd om zowel de Bijbel als Rands boeken als leidraad te hanteren in hun leven en lijken principieel onverenigbare levensfilosofieën te kunnen combineren. Daarnaast zijn er natuurlijk veel fans die helemaal niet godsdienstig zijn.

Toch is er volgens mij een verschuiving gaande. Toen 'Atlas shrugged' in de jaren vijftig verscheen, waren vele conservatieven in Amerika diep geschokt door haar atheïstische boodschap en de verwerping van de joods-christelijke traditie. Zo bleef Rand buiten de belangrijkste conservatieve bewegingen in Amerika. Dat is nu niet langer het geval.

De katholiek Paul Ryan, die in het Huis van Afgevaardigden verantwoordelijk is voor het meerjarenplan van de Republikeinen, wil honderden miljarden dollars voordeel bieden aan de rijkste Amerikanen. De mormoon Glenn Beck, de invloedrijke commentator van Fox News, vindt dat christenen kerken zouden moeten verlaten die zich sterk maken voor sociale rechtvaardigheid. Beiden zijn religieuze mensen en grote fans van Ayn Rand die zich geen zorgen maken om haar anti-religieuze boodschap.

Het probleem met de rechtse politiek in Amerika is niet de overdaad aan godsdienst, maar juist het gebrek daaraan.

Deel dit artikel