OpinieKlimaatdoelen

Rantsoenering van CO2 is de enige manier om de klimaatdoelen te halen

null Beeld

Rantsoenering van CO2 is de enige manier om de klimaatdoelen te halen. Het is eerlijk en het kan technisch, betoogt Quintijn Hoogenboom van werkgroep voetafdruk Nederland.

Quintijn Hoogenboom

Het kabinet heeft moeite om te voldoen aan haar CO2-reductieverplichtingen volgens het Parijs-akkoord en het Urgenda-vonnis. Met een persoonlijk CO2-budget kunnen deze doelstellingen op eerlijke en trefzekere wijze worden behaald. Volgens een recent TNO-rapport vindt een derde van de Nederlanders een persoonlijk CO2-budget een goed idee, mits dit eerlijk is en rekening houdt met kwetsbare groepen.

Gelukkig is rantsoenering de eerlijkste en meest effectieve methode om een schaars goed te verdelen en te garanderen dat men binnen het totale budget blijft. Bij CO2-uitstoot is die schaarste niet zo direct voelbaar als bij voedsel in oorlogssituaties. Maar de vrijwel onstuitbare opwarming van de aarde, met de wereldwijde afspraken over CO2-reductie in het Parijs-akkoord tot gevolg, maakt dat CO2-uitstoot tot schaars goed gemaakt moet worden. Om eerlijk en effectief te zijn moet ook de uitstoot van het bedrijfsleven en de overheid in het plan worden opgenomen, plus handel over de grens en het vliegverkeer.

We starten met de huidige uitstoot van Nederland als CO2-budget. Dit budget laten we vervolgens elk jaar krimpen, zoals in het Parijs-akkoord is overeengekomen.

Drie porties

Ik ga uit van het in het Verenigd Koninkrijk ontwikkelde plan van de TEQs, Tradable Energy Quotas. Omdat die quota verhandelbaar zijn, moet er een instantie komen die deze quota-handel kan faciliteren, de ‘TEQs-veiling’. Het beschikbare CO2-budget wordt eerst verdeeld in drie porties, één voor alle huishoudens, één voor de overheid en één als inbreng voor de TEQs-veiling.

De eerste portie wordt gelijkelijk verdeeld onder alle huishoudens. Elk huishouden krijgt een ‘TEQs-rekening’ waarop maandelijks de portie wordt gestort. Zonder kosten. Betalingen van de energierekening en aan de benzinepomp worden gedaan in geld en in TEQs. Met moderne betalingssystemen is dit goed uitvoerbaar. Voor alle andere uitgaven worden de energiekosten door de leveranciers in geld doorberekend.

Ook de overheid krijgt maandelijks haar portie, ook gratis. Dat is hard nodig, want de overheid gebruikt, als overhead naar schatting ongeveer een kwart van alle energie in Nederland. Denk aan taken als kustverdediging, polderbemaling, straatverlichting, politie, rechtspraak, openbaar bestuur en onderwijs.

Uitstootrechten kopen

De derde portie wordt op de TEQs-veiling ingebracht. De markt zal de actuele prijs van de TEQs bepalen. Bedrijven kunnen hun uitstootrechten op deze veiling kopen. De kosten ervan worden doorberekend aan de consumenten. Bedrijven die energiezuinig werken worden hierdoor goedkoper dan energieverslindende bedrijven. Energieproducenten mogen niet meer stroom of benzine leveren dan ze aan TEQs ontvangen, waardoor ook de totale energieproductie aan banden wordt gelegd.

Huishoudens die zuinig leven qua energieverbruik, zullen TEQs overhouden, en kunnen die vervolgens op de TEQs-veiling verkopen. Kom je TEQs tekort, dan kunnen ze, net als door bedrijven of de overheid op diezelfde TEQs-veiling worden bijgekocht.

Bij het jaarlijks dalen van het totale CO2-budget wordt iedereen – huishoudens, overheid en bedrijven – gemotiveerd om te besparen op energieverbruik.

Heffing op vliegreizen

Import met landen buiten de TEQs-zone, aanvankelijk Nederland, later hopelijk de EU, kan aan de grens geregeld worden met importheffingen ter waarde van de geschatte hoeveelheid CO2-uitstoot van de producten tot aan de grens. Bij export wordt de geschatte CO2-uitstoot van de producten terugbetaald aan de leverancier. Bij vliegreizen wordt de CO2-uitstoot van het gedeelte van de reis boven Nederland door de reiziger betaad.

Ik verwacht dat een dergelijk systeem, waarvan de nodige details door wetenschappelijke instituten zullen moeten worden uitgewerkt, een goede, uitvoerbare en eerlijke manier is om ons aandeel te leveren bij het beperken van de opwarming van de aarde.

Lees ook:

CO2-uitstootrechten op de bon, is dat een goed idee voor het klimaat?

Gehecht aan je gehaktballetje, maar niet zo happig op een vliegreis naar Kreta? Prima, dan besteed je de uitstootrechten bij de slager en niet bij de reisorganisatie. Die afweging komt in zicht als consumenten zouden beschikken over een CO2-budget. Een portemonnee met – gratis – bonnetjes om kooldioxide de lucht in te mogen blazen. Je mag zelf kiezen waarmee, maar: op is op. Koppel je aan de rechten een handelssysteem, dan is uitstoot bij te kopen. Vleesverslinders en veelvliegers gaan dan betalen.

Urgenda halen voor kabinet geen halszaak

Het Urgendavonnis dit jaar nakomen is lastig, denk het kabinet. Liever kijkt het naar de langere termijn.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden