null Beeld
Beeld

ColumnSylvain Ephimenco

Radicaal-rechtse leiders als Akesson en Meloni springen in het gat dat links achterlaat

Sylvain Ephimenco

Gisterochtend hoorde ik op de Italiaanse tv-zender Rai News journalisten de verkiezingsoverwinning analyseren van de radicaal-rechtse Giorgia Meloni (FdI). Iemand opperde dat ook haar geslacht moet hebben geholpen. In het land van patriarchale reflexen en Latijnse machismo zal Meloni de eerste vrouwelijke premier worden in de Italiaanse historie. Dit moet toch als een absurde paradox klinken voor links, dat vrouwenemancipatie als een van zijn basiswaarden koestert, terwijl Meloni tegen abortus (!) en voor het traditionele gezin (!) is.

Ik vroeg me verder af hoe men in het progressieve kamp de spectaculaire opkomst van radicaal-rechts, binnen drie maanden in drie Europese landen, zou duiden. Immigratie, soms aan criminaliteit of onveiligheid gekoppeld, lijkt een van de boosdoeners. In Zweden is er de bendeoorlog tussen migranten (hoogst aantal dodelijke schietpartijen in Europa per inwoner), in Frankrijk zijn er de migrantenbanlieues waar het separatisme de rechtsstaat bedreigt, en Italië wordt al jaren geconfronteerd met het aanmeren van grote aantallen asielmigranten. Toch lijkt dit gegeven voor links vooral de vorm aan te nemen van de spreekwoordelijke olifant in de kamer.

Geen olifant, maar een hele kudde in de kamer

Ik ging daarom ook neuzen bij de Vlaamse buren in het linkse dagblad De Morgen. Naar aanleiding van de Italiaanse verkiezingen vroeg de krant aan de Nederlandse politicologe Léonie de Jonge, met specialiteit extreemrechts, hoe de golf van radicaal-­rechtse verkiezingsoverwinningen is te verklaren. Volgens haar is dit het resultaat van twintig jaar ‘normalisering’: ‘Zowat overal in Europa werden uiterst rechtse partijen gemainstreamd door media en de andere partijen’.

Kijk eens aan! De opkomst van ­ultrarechts is de schuld van de media die te veel aandacht aan het verschijnsel gaven in plaats van het dood te zwijgen. Hier is geen sprake van een olifant, maar van een kudde dikhuiden in de kamer van deze politicologe. Verder in het interview merkt De Jonge wel op: ‘Vandaag beheersen inflatie en energiefacturen het politieke debat. Het is raar dat links nu niet scoort. Dat is volgens mij toch het falen van de sociale democratie.’

Interessant, omdat juist afgelopen zondag een opiniepeiling werd gepubliceerd (peil.nl) over hoe bedreigend de huidige crises door Nederlanders worden ervaren. Op nummer één staan inderdaad de energiekosten, gevolgd door inflatie, en als derde de woningnood. De kiezers die inflatie en de hoge energiekosten als minst bedreigend ervaren, stemmen PvdA, GroenLinks, D66 en PvdD, zeg maar bijna heel links min de SP. Kiezers met een voorkeur voor radicaal- en populistisch rechts staan daarentegen vooraan. Een illustratie misschien van ‘het falen van de sociale democratie’. Links is nu het kamp van goedopgeleiden, hoge inkomens en de modieuze thematiek.

Het progressieve kamp heeft het sociale terrein met de financiële preoccupaties van kiezers half verlaten en hiermee ruimte voor radicaal- en populistisch rechts gecreëerd. Tegelijk is de voeling met een deel van de samenleving verloren gegaan. Links houdt zich liever bezig met andere thema’s, zoals gender, asielmigratie of correcties op het verleden, die tegenwoordig ook door het wokisme worden aangereikt. Het heeft radicaal-rechtse leiders als de Française Le Pen, de Zweed Akesson of de Italiaanse Meloni geen windeieren gelegd.

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden