OpinieOmbudsman

Racisme en de ‘zwarte’ opiniestem

Een ‘zwarte historica’ ziet institutioneel racisme op de redactie wanneer haar stuk niet wordt geplaatst. Laat Trouw in het oplaaiend racismedebat ook opiniemakers aan het woord met een migratie-achtergrond?

De kwestie

Nadat premier Rutte begin juni bekendmaakt dat hij kritischer is gaan denken over de figuur Zwarte Piet, stuurt een historica, die zich zelf typeert als ‘zwarte historica’, een artikelvoorstel naar de krant. In haar tekst betoogt ze dat de ‘ommezwaai’ van de premier allerminst een einde betekent van het zogeheten institutionele racisme. De redactiechef van de zaterdagbijlage Letter & Geest laat haar weten dat dit stuk erg dicht op de actualiteit zit en dat de komende twee edities zijn volgepland. Hij plaatst het niet.

De standpunten

De historica ziet in de afwijzing van haar stuk juist ook het institutioneel racisme waarop ze de vinger probeerde te leggen. Iedereen wordt gelijk behandeld, maar juist daardoor kan ze als ‘zwarte historica en freelancer’ niet opboksen tegen witte vakgenoten met een vaste betrekking. Ze stelt ook dat de krant hierdoor de benodigde ‘verdiepende’ laag in het racismedebat mist.

Haar bezwaar roept de vraag op wat de achtergrond is van mensen op de opiniepagina en in Letter & Geest. Deze week vragen media-makers aandacht voor meer diversiteit op redacties.

Letter & Geest, zo blijkt uit het archief, brengt dit jaar vier lange artikelen over racisme. In drie daarvan, zoals een verhaal over de Surinaamse verzetsheld Anton de Kom door historicus en activist Mitchell Esajas, heeft de schrijver of geïnterviewde migratie-wortels. Dat geldt ook voor de Britse parlementariër David Lammy.

Deze Brit was eerder opgevallen door een bijzondere speech over de brexit, legt de chef van de zaterdagbijlage uit. Toen hij een boek schreef over racisme, zag de redactie mogelijkheden voor een stuk. “Natuurlijk heeft het een meerwaarde dat wanneer het gaat over racisme, iemand met ervaring aan het woord komt”, zegt de chef van Letter & Geest. Hij herkent de klacht dat ook de Trouwredactie eenzijdig wit is, maar zegt in zijn netwerken mensen uit andere groepen tegen te komen. Ook zoekt hij zelf, zoals naar de Syrische psychiater, die hij ooit vroeg een stuk te maken. De chef vindt de term ‘zwarte stem’ problematisch, wie vallen daaronder? Ook een Turkse Nederlander die vanuit de anti-racismebeweging te horen krijgt dat hij ‘niet zwart genoeg’ is, zoals vorige maand in de bijlage stond? Joden – vaak slachtoffer van antisemitisme? De chef wijst erop dat de bijlage vorig jaar een kritisch stuk plaatste over oud-Curaçaogouverneur Albert Kikkert, en met deze ‘ontsokkeling’ vooropliep in de standbeelddiscussie.

De opinieredactie neemt op de dagelijkse pagina’s in de afgelopen zes maanden in totaal twaalf langere stukken aan over racisme, een groot deel in de afgelopen weken. Vier hiervan zijn geschreven door iemand met een migratie-achtergrond. Dat is onmisbaar, stelt de chef van deze redactie. “Hoe racisme wordt ervaren, dat kun je als wit persoon niet beoordelen. Ook niet dat het wel meevalt.” Het is de laatste jaren iets makkelijker geworden om auteurs te vinden uit migratie-groepen, maar over racisme schrijven maakt mensen steeds kwetsbaar. De reacties kunnen fel-negatief zijn, merkt deze chef ook aan sommige lezersreacties op Babah Tarawally, de columnist die op verzoek van de redactie zijn eigen ervaringen met racisme beschrijft.

De opiniechef hecht aan stukken van auteurs uit migratiegroepen over andere onderwerpen, zoals onderwijs of zorg. “Ik zou graag een columnist willen hebben uit die groep die bijvoorbeeld schrijft over internationale politiek.” De lezersreacties op de opiniepagina zijn overwegend ‘wit’. “Dat zijn de meeste lezers nou eenmaal”, zegt de opiniechef. “Maar we plaatsen graag bijdragen vanuit een ander perspectief.” Vier jaar geleden stond op de opiniepagina een stuk van de historica die nu haar afwijzing bestrijdt.

Oordeel

Zestien langere opiniërende stukken in zes maanden is niet veel voor de huidige racismediscussie. De opiniepagina heeft een inhaalslagje gemaakt. De zaterdagbijlage is er voor de lange adem. Dat deze bijlage vorig jaar voorop liep, is in krantenland snel achterhaald. Debat over wie er vallen onder ‘de zwarte stem’ kan een van de invalshoeken zijn.

Trouw, met een overwegend witte redactie en lezersgroep, moet zich het pleidooi voor diversiteit aantrekken. Deze korte en allerminst volledige inventarisatie laat zien dat de redactie zich inspant om ook de opiniestem vanuit de migratie-achtergrond te laten horen.

Heeft u zelf een vraag of kwestie? Mail naar ombudsman@trouw.nl

Lees ook:

Institutioneel racisme is niet langer alleen een sociologische vakterm

Een maand geleden werd bij antiracismebetogingen de anderhalvemeterregel herhaaldelijk overtreden, waardoor er opeens een verband ontstond tussen racisme en corona. Zo gek was het dus niet dat premier Rutte vragen kreeg over institutioneel racisme in Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden