Publieke sector: niet verdienen maar dienen

Ziekenhuis Meander in Amersfoort. Bestuurders hebben te maken met de Wet normering topinkomens. Beeld Werry Crone
Ziekenhuis Meander in Amersfoort. Bestuurders hebben te maken met de Wet normering topinkomens.Beeld Werry Crone

De vorig jaar ingevoerde Wet aanpak schijnconstructies is een succes, ook volgens de vakbonden. Het aanpakken van allerlei trucs om werknemers onder te betalen is er een stuk makkelijker door geworden. Nu is het tijd om trucs die leiden tot óverbetaling de pas af te snijden, vindt PvdA-Kamerlid John Kerstens.

John Kerstens

Stiekeme slimmigheidjes waarmee bijvoorbeeld bestuurders van een 'netwerkbedrijf', een directeur van een regionale omroep of ziekenhuisbestuurders de vorig jaar eveneens ingevoerde Wet normering topinkomens omzeilen.

Uw en mijn belastingcenten moeten gaan naar goede zorg, naar excellent onderwijs, fijn wonen en goede tv-programma's en niet naar over-de-topsalarissen aan de top. In de (semi-)publieke sector hoort het om dienen te gaan, niet om verdienen. Met de Wet normering topinkomens (de strengste in z'n soort in Europa) wordt geregeld dat het salaris van bestuurders in deze sector niet meer mag bedragen dan dat van een minister. Verder is hun ontslagvergoeding gemaximeerd op 75.000 euro en wordt een eind gemaakt aan bonussen. Die leiden immers niet tot het beter besturen van een organisatie, wel tot perverse prikkels.

Dankzij die wet treedt er inmiddels bij de overheid zelf en bij de omroep, in het onderwijs, in de zorg of bij woningcorporaties eigenlijk niemand meer in dienst met een hoger salaris. Voor bestuurders die al in functie waren toen de wet in werking trad, geldt een overgangsregime dat in een (geleidelijke) verlaging van het salaris naar de nieuwe fors lagere norm voorziet.

Sluipweggetjes
Toch wordt regelmatig geprobeerd de wet te omzeilen, met schijnconstructies en andere trucs. Een teken dat de wet pijn doet. Teken ook dat sommige bestuurders en hun toezichthouders, veelal afkomstig uit hetzelfde old boys network, hun tijd (en onze centen) liever besteden aan het via sluipweggetjes alsnog ophogen van hun salaris dan aan waar ze eigenlijk voor zijn aangesteld.

Uiteraard voorziet de wet in toezicht en handhaving. En dat leidt dan ook meer dan eens tot het terugdraaien van te hoge salarissen. Maar: men is inventief en creatief. Op zich zijn dat mooie competenties waar in de (semi-)publieke sector zeker behoefte aan is, maar dan toch net even anders.

Zo tuigde netwerkbeheerder Alliander (dat ervoor moet zorgen dat bij u en mij het licht aangaat) ineens een holding op en stopte daar z'n bestuurders in. Prettige en uiteraard volstrekt toevallige bijkomstigheid: die holding valt niet onder de Wet normering topinkomens en heeft dus ook niks te maken met de daarin genoemde maximumsalarissen. Waardoor je met dik vier ton per jaar naar huis kunt blijven gaan.

Of neem Omroep West, dat fors moet bezuinigen en daardoor afscheid heeft moeten nemen van een deel van haar mensen. Onder druk van wet, publieke opinie en Kamervragen werd de bonus van de directeur dik een jaar geleden geschrapt. Naar vorige week bleek gebeurde dat echter onder het gelijktijdig fors ophogen van z'n vaste salaris (dat al boven de nieuwe norm lag). Een tot willekeur en kortetermijnfocus uitnodigende 'prestatiebonus' werd dus simpelweg ingeruild voor een automatisch te ontvangen extra 1000 euro. Per maand. Na protest heeft hij deze week een deel van zijn salaris ingeleverd.

Week van 7,5 dag
En wat te denken van de bestuurders van twee gelieerde ziekenhuizen die 0,7 dienstverband bij het ene en 0,8 dienstverband bij het andere ziekenhuis hadden en zo dus 1,5 maal het maximumsalaris ontvingen. Voor een werkweek van 7,5 dag.

Daar moet een eind aan komen. En snel. Tijd voor een 'Wet aanpak schijnconstructies II'. Nu niet om onderbetaling van mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt aan te pakken, maar óverbetaling aan de bovenkant. Omdat het in de (semi-)publieke sector zoals gezegd om dienen moet gaan. Omdat er genoeg uitdagingen liggen die meer tijd, meer aandacht en meer geld verdienen dan pogingen om de wet te omzeilen, waar nu hele bestuursvergaderingen aan gewijd worden.

Een oproep dus aan het kabinet, en uiteraard aan al die bestuurders en toezichthouders die zich aangesproken zouden moeten voelen. Maak er snel werk van. Anders doe ik het. Namens al die mensen die het ook zat zijn.

John Kerstens is Tweede Kamerlid namens de PvdA.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden