CommentaarToeslagenaffaire

Proberen om beter te functioneren is niet voldoende voor de Belastingdienst

Al voor de formatie van wat het derde kabinet-Rutte zou worden stelde een voormalig staatssecretaris van financiën dat de problemen bij de Belastingdienst dusdanig fundamenteel waren dat degene die over die dienst de politieke leiding zou krijgen niets anders aan zijn of haar hoofd diende te hebben.

Die voormalig staatssecretaris in het kabinet-Den Uyl, Martin van Rooijen, nu lid van de Eerste Kamer voor 50Plus, krijgt twee jaar na de formatie alsnog gelijk. De problemen bij de Belastingdienst zijn dermate immens en fundamenteel dat een vorm van politieke curatele zeer op zijn plaats is. Het kabinet nam rond de Belastingdienst en rond de hopeloze gang van zaken bij de toeslagen voor kinderopvang de afgelopen dagen een aantal ferme besluiten, waaronder invoering van twee aparte staatssecretarissen. Of het de juiste besluiten zijn en of daarmee de weg is ingeslagen naar een aantal definitieve oplossingen valt te bezien, maar het staat onomstotelijk vast dat er iets diende te gebeuren.

De leiding van de Belastingsdienst zal worden vernieuwd. Niet omdat de Kamer of een dagblad vroegen om het ontslag van verantwoordelijke ambtenaren – het personeelsbeleid bij de overheid is geen zaak voor een parlement of de media – maar er viel gewoonweg niet langer aan te ontkomen, nadat al de tweede staatssecretaris moest opstappen wegens de aanhoudende problemen. 

De nu gedwongen vertrokken directeur-generaal van de Belastingdienst is wellicht niet persoonlijk verantwoordelijk voor het doelbewust achterhouden of verdraaien van informatie en bewijsmateriaal, maar hier gold een zware ambtelijke verantwoordelijkheid, waar de politiek verantwoordelijke, in casu minister Wopke Hoekstra, niet omheen kon.

Voldoet het toeslagenstelsel in zijn huidige vorm nog wel

In de voorgenomen nieuwe politieke aansturing van de Belastingdienst schuilt mogelijk een groot gevaar. Het grote voordeel is dat in ieder geval de dienst niet langer kan volhouden dat het de politiek niet menens is. Een dienst die probeert beter te functioneren is echter lang niet voldoende.

De vertrokken staatssecretaris Menno Snel stelde al in zijn laatste inbreng in de Tweede Kamer dat de politiek niet ontkomt aan de dure plicht na te denken over de vraag of het toeslagenstelsel in zijn huidige vorm wel voldoet, en of er sowieso te werken valt met een dergelijk stelsel. Daar kan bovendien de relevante vraag aan worden toegevoegd of de politiek niet jarenlang de fundamentele vragen uit de weg is gegaan wegens verkeerde beslissingen van het parlement in het verleden.

Uiteraard zou het een goede zaak zijn als nu de weg naar verbetering is ingeslagen. Dat laat onverlet dat er uit het verleden nog een paar (wellicht dure) lessen te leren vallen. Politiek zelfonderzoek, bijvoorbeeld in de vorm van een enquête, blijft een waardevolle optie.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden