Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Prikkelende tekst van Halsema, maar het woord 'geloof' ontbreekt geheel

Opinie

Stevo Akkerman

© Trouw
Column

Na de voorpublicatie in Trouw en de daarop volgende felle reacties, besloot ik Femke Halsema’s essay ‘Macht en verbeelding’ maar eens in zijn geheel te lezen. Het is een mooie en prikkelende tekst, die ik vriend en vijand kan aanbevelen, ‘helemaal niet duur ook’, zoals Gerard Reve placht te zeggen over het roomse geloof, ‘en bedoeld voor alle mensen, te land, ter zee en in de lucht’.

Ik moest wel een beetje slikken, dat zal ik niet ontkennen, bij Halsema’s poging een positieve draai te geven aan de term nationalisme. Temeer omdat ze daarvoor leunt op denkers uit Amerika, waar het idee een uitzonderlijk land te vormen bij rechts én links wel eens potsierlijke vormen aan wil nemen. 

Lees verder na de advertentie

Maar het leek me verstandig me over mijn allergie voor de bombast van Stars and Stripes heen te zetten en te luisteren naar wat deze stemmen te zeggen hadden, ongeacht hun herkomst. Het is sowieso erg goed als politici – nu Halsema, eerder Buma – er werk van maken om de wortels van hun denken te verkennen en daar verslag van doen. Na het gretige afschudden van de ideologische veren, dat een kale leegte veroorzaakte, is elke vorm van bezinning een verademing.

Als er iets is gekaapt door de populisten, zegt Zonderop, dan is het wel ‘de joods-chris­te­lij­ke traditie’

En Halsema heeft gelijk: nationalisme of nationale trots kan een kracht ten goede zijn, al zou ik liever andere woorden gebruiken. Nationaal besef, wellicht. Het is belangrijk te weten waar we vandaan komen en de geschiedenis van ons volk niet te laten kapen door degenen die de laatste jaren om het hardst roepen dat zij en zij alleen dat volk belichamen. Het zijn de grote dingen in het leven – de natie, het geloof, de groep, de familie, de liefde – die het beste en het slechtste in mensen naar boven halen, daarom kunnen ze niet anders dan met een zekere huiver worden begroet, maar dat is geen reden ze terzijde te schuiven.

Geloof

Ik noem hier met opzet ook het geloof, omdat het geheel ontbreekt bij Halsema, terwijl het naar mijn gevoel net zozeer aan herwaardering toe is als nationaal besef. Ik sprak daar vorige week over met Yvonne Zonderop, vanwege haar aanstaande boek ‘Ongelofelijk’ – dat interview volgt zaterdag. Als er iets is gekaapt door de populisten, zegt Zonderop, dan is het wel ‘de joods-christelijke traditie’. Nieuw-rechts schermt daarmee als wapen tegen de islam, zonder werkelijk geïnteresseerd te zijn in de inhoud van de religieuze boodschap. En dat is zonde, want deze traditie bevat nu juist de verwoording van iets wat wel eens net zo wezenlijk zou kunnen zijn voor ­onze toekomst als het was voor ons verleden.

Het gaat mij daarbij niet om iets kerkelijks, maar om de notie dat de mens van waarde is, los van economische, etnische of nationale criteria. Halsema citeert de woorden van verzetsman H.M. van Randwijk, die zei dat Nederland is geworteld ‘in recht en menselijkheid’. Zo’n land vernedert geen enkele burger, noch de oudgediende, noch de nieuwkomer, noch de man, noch de vrouw, noch de witte, noch de zwarte, noch de christen, noch de atheïst, noch de jood, noch de moslim, noch de hetero, noch de homo, noch wie dan ook. 

Lees ook: van wie zijn de linkse waarden?

Tolerantie, gelijkheid, nationale trots: Femke Halsema eist de veren terug waar rechts mee is gaan pronken.

Sylvain Ephimenco is niet onder de indruk.  Links heeft haar waarden zelf veronachtzaamd, schrijft hij. "Dan moet je jaren later niet om die verloren ‘waarden’ gaan janken, ze waren kennelijk niet in goede handen bij links."

Deel dit artikel

Als er iets is gekaapt door de populisten, zegt Zonderop, dan is het wel ‘de joods-chris­te­lij­ke traditie’