OpinieCoronabeleid

Politici vergeten de redenen voor de coronamaatregelen uit te leggen

null Beeld
Beeld

In de discussie over coronamaatregelen gaat het alleen maar over aanscherping of versoepeling van die maatregelen. Maar een goed politiek debat over waarom de keuzes zo uitvallen en welke maatschappelijke waarden tegen elkaar worden afgewogen, ontbreekt volgens filosoof Bas Nabers.  


In het najaar komt het politieke gesprek over de corona pandemie wel op gang, verzekerden kennissen mij afgelopen zomer. Maar er gebeurde niks. ‘Bij een tweede lockdown kan de politiek er niet meer om heen,’ zei ik in de herfst tegen mezelf. Maar weer bleef die discussie uit, want het vaccin gloorde aan de horizon.

Nu virusmutanten de oplossing waarschijnlijk weer op de lange baan schuiven, groeit de onvrede in de samenleving over gebrek aan perspectief – en niet alleen onder gefrustreerde vandalen die hun eigen stad kort en klein slaan. De politiek moet daar gehoor aan geven. De coronacrisis verdient een serieus politiek gesprek. Dat lijkt een open deur, maar is het helaas niet. Onze politiek leiders zijn weliswaar 24 uur per dag in de weer om de gemoederen te kalmeren en het land te redden, maar gaan voorbij aan de vraag wat ‘het land redden’ eigenlijk betekent. Veel crisis- en crowd management dus, maar weinig echte politiek.

Keuzes afwegen

Rutte en de zijnen leggen burgers niet uit welke waarden in deze crisissituatie schuren, hoe zij die tegenover elkaar afwegen, welke keuzes we überhaupt hebben en welke keuzes we eigenlijk aan het maken zijn. Coronapolitiek betekent nu: technocratisch toelichtingen geven op aangescherpte dan wel versoepelde ‘maatregelen’. Daarbij wekt de politiek de indruk dat er geen keuzes zijn, zoals ouders dat doen, wanneer ze bij hun kinderen niet de indruk willen wekken dat er een zinnig gesprek over alternatieven mogelijk is. De oppositie maakt vervolgens stampij over vertraagde vaccins en de aanvangstijd van de avondklok. Belangrijk, maar niet genoeg.

Tekenend voor de politieke armoede is dat de pijn van onder meer jongeren, ondernemers, mishandelde kinderen, eenzame singles, ontregelde gezinnen, zieken zonder reguliere zorg, nauwelijks wordt benoemd.

De schade die we met deze offers hopen te voorkomen evenmin. De pijn van de crisis wordt dus nauwelijks erkend, de beginselen achter gemaakte keuzes nauwelijks uitgelegd. 

Dit betekent niet dat er geen goede redenen te geven zijn voor het huidige beleid. Het betekent dat de motivatie daarvan ernstig tekort schiet en afwegingen achter keuzes onvoldoende worden gedeeld. Het gaat om fundamentele vragen die de politiek niet langer voor zich uit mag schuiven. De overheid wil de zorg voor coronapatiënten niet laten omvallen. Maar wat mag eventueel wel omvallen? Zij wil kwetsbaren beschermen. Maar wie is kwetsbaar? En welke kwetsbaarheid laten we meer en welke minder meewegen?

Of een persoon kwetsbaar is, hangt grotendeels af van de samenleving die zich om de persoon heen vormt. Dat hebben we afgelopen tijd gezien: veel mensen zijn kwetsbaar gebleken of kwetsbaar geworden – in sociaal, psychisch of economisch opzicht – die het eerder niet of niet in die mate leken te zijn. 

Solidariteit

We verwachten solidariteit van elkaar. Maar wat is solidair? Het beroep op solidariteit is aan het begin van een crisis altijd een krachtig appèl. Maar in de mond van politici is het al lang een gratuit gebaar geworden, omdat zij het niet koppelen aan een langere termijnvisie op een zo rechtvaardig mogelijke samenleving voor allen. Solidariteit veronderstelt wederkerigheid en een gedeeld verhaal. 

We verwachten bijvoorbeeld dat jongeren, die van het virus weinig te duchten hebben, hun vrijheid, geluk of psychische gezondheid opofferen. Het beroep dat zonder omhaal op hen wordt gedaan heeft bijna iets tragikomisch, gezien het vanzelfsprekende gemak waarmee de problemen en crises van de toekomst decennia lang onder het tapijt zijn geveegd. Wie zegt dat we niet opnieuw op de rekening van de toekomst leven? Kan het kabinet dat uitleggen?

Misschien wel. Misschien ook niet. Belangrijkste is dat het kabinet eens een poging waagt.

Lees ook:

‘Voorkom dat jongeren door de coronacrisis een verloren generatie worden’

De impact van de coronacrisis op het leven van jongeren gaat zich nog jaren voortslepen, waarschuwt de Sociaal-Economische Raad (SER) in een nieuw rapport. Wat kan er nu al tegen gedaan worden? 

Zonder duidelijk doel is een avondklok moeilijk vol te houden

Een avondklok kan leiden tot meer zwaarmoedigheid, zeker als het doel onduidelijk is, waarschuwt psycholoog Kees van den Bos.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden