Commentaar

Polen herstelt zijn hooggerechtshof, maar bekeert zich nog niet tot de rechtsstaat

De Poolse opperrechter Malgorzata Gersdorf weigerde deze zomer het vervroegde pensioen waarmee de regering haar had weggestuurd en meldde zich op haar kantoor, omringd door aanhangers.Beeld AFP

Eindelijk ook eens goed nieuws uit Polen. Na maandenlang geruzie met Brussel, dat het land beschuldigt van het ondermijnen van de rechtsstaat, doet Warschau een concessie. 

Deze week draaide de regering de vervroegde pensionering van een groot aantal hoge rechters terug. Alle 65-plussers onder hen mogen blijven zitten tot ze 70 zijn – de oude pensioenleeftijd.

Daarmee komt de regering, die gevormd wordt door de conservatieve PiS-partij, tegemoet aan een tussentijdse beschikking van het Europese Hof van Justitie. Dat bepaalde een maand geleden dat het met pensioen sturen van ruim een derde van de leden van het Poolse Hooggerechtshof in strijd is met de ‘waarde van de rechtsstaat’, een van de pijlers van de Europese Unie. 

De weggestuurde rechters zouden vervangen worden door mensen die de goedkeuring van de regering kunnen wegdragen. Daardoor, zo stelde het Hof, is de onafhankelijkheid van de Poolse rechtspraak niet meer gegarandeerd.

Druk uit Brussel

Het is niet voor het eerst dat Polen tegengas krijgt uit Europa over de manier waarop de PiS-regering omgaat met de rechtsstaat. Ruim een jaar geleden begon de Europese Commissie daarom een zogenoemde ‘artikel 7-procedure’, een politiek proces waardoor het land in theorie zijn stem kan verliezen in de EU. Van die kritiek uit Brussel trok Warschau zich vooralsnog weinig aan.

Dat is nu dus anders – kennelijk achtte de PiS-regering het té riskant om de uitspraak van het Hof van Justitie naast zich neer te leggen. Misschien omdat ze op dit moment liever niet wilde escaleren door een oordeel van het hof in Luxemburg te negeren. Of vanwege de juridische paria-status die het land zou wachten. Zo besloot de Amsterdamse rechtbank onlangs een aantal Poolse verdachten niet uit te leveren aan Polen, omdat hun recht op een eerlijk proces niet gegarandeerd zou zijn.

Dat alles wil echter niet zeggen dat Polen zich nu definitief tot de rechtsstaat heeft bekeerd. De artikel 7-procedure gaat niet alleen om het Hooggerechtshof, maar ook om allerlei andere juridische organen waar de PiS-regering politieke greep op heeft gekregen, of die ze zelfs heeft gecreëerd om die greep nog verder te verstevigen. Warschau maakt nog geen aanstalten om ook al deze ‘hervormingen’ terug te draaien.

Het is dus nog te vroeg om opgelucht adem te halen. Maar dat het Hof kritisch heeft geoordeeld over de Poolse rechtsstaat (een wapen dat het pas sinds recente jurisprudentie heeft) is een positieve zaak. Evenals het kennelijke respect dat PiS toch blijkt te hebben voor het oordeel van de Europese rechters.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren. Lees hier meer commentaren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden