OpinieGas en geopolitiek

Poetin gebruikt het alleen voor zijn eigen agressie, dus Nederland moet van het Russisch gas af

Extra gas uit Rusland: Poetin gebruikt dat alleen maar voor zijn eigen agressie. Tijd ook voor Nederland om de nieuwe pijplijn te weigeren, schrijft Marcel Hendriks.

Hoe veiligheid en energiepolitiek met elkaar verweven zijn, blijkt uit de opgelaaide discussie over Nordstream 2; dat is de gasleiding die door de Baltische zee van Rusland naar Duitsland loopt en bijna klaar is. Nordstream 1 ligt er al sinds 2011 en met de tweede leiding krijgt deze route aanmerkelijk meer capaciteit.

Deze enorme inspanning en investering is eigenlijk overbodig, want met de bestaande leidingen kan Europa al voldoende worden bevoorraad. Maar de Russen willen hun gas niet via de Oekraïne laten stromen en Duitsland wil met een directe verbinding zijn positie op de Europese energiemarkt versterken. Onbeperkte toegang tot Russisch gas is bovendien ook nodig om Merkels Atomausstieg mogelijk te maken, het afstappen van kernenergie.

Nordstream 2 ligt al langer onder vuur. In Europa omdat deze Duits-Russische samenwerking op gespannen voet staat met de Europese inspanningen om een gezamenlijk front te vormen tegen Russische pogingen om de Europese afnemers uit elkaar te spelen. Vanuit Amerika omdat dat land vindt dat Europa te afhankelijk wordt van Russisch gas en daarmee minder weerbaar tegen Russische ondermijning en agressie. Het ziet liever dat Europa (duurder) Amerikaans gas koopt, dat dan gekoeld over zee wordt aangevoerd. Ook in Duitsland, tot binnen Merkels eigen partij CDU, ontstaat weerstand tegen afbouw van kernenergie en ingebruikname van Nordstream 2. Na de vergiftiging van de Russische oppositieleider Navalny en de Russische inmenging in Wit-Rusland dreigt de Bondsregering openlijk met consequenties voor de gasverbinding. Maar of men doorbijt?

Tegen Amerikaanse sancties

De Nederlandse regering heeft zich indertijd uitgesproken tegen Amerikaanse sancties tegen bedrijven die meebouwen aan Nordstream 2. Die treffen ook de Nederlandse indus­trie. Dat is een onsympathieke manier van omgaan met de eigen bondgenoten. Maar Nederland lijkt Nordstream 2 ook te accepteren als onvermijdelijk. Het gas moet, nu we onze eigen voorraad hebben opgestookt, ergens vandaan komen. De rechtse partijen volgen die lijn. Nu kun je die moeilijk als omarmers van Poetin wegzetten maar het blijft merkwaardig dat ze de Russen zo in de kaart spelen. De Russische federatie heeft de afgelopen decennia heel veel geld verdiend aan de export van olie en gas: in 2016 zorgde die voor ruim een derde van het budget van deze federatie. Dat geld wordt gebruikt voor ontwikkeling van ‘wonder­wapens’, het bezetten van de Krim, oorlog in Georgië, de Oekraïne, Syrië, het ondermijnen van westerse democratieën en het trekken van een lange neus naar de nabestaanden van de MH-17.

Nederland ziet zichzelf als geo-politiek Klein Duimpje, maar is dat niet als het om energie gaat. Het heeft de grootste oliehaven van ­Europa en een geweldige gasinfrastructuur. Nederland legt gewicht in de schaal en moet dat gebruiken. Bij het kiezen tussen Amerikaans gas of Russisch gas is de keuze duidelijk. Met name Duitsland heeft lang gedacht dat het verstevigen van de economische banden en de grotere wederzijdse afhankelijkheid Rusland inschikkelijker zou maken. Het tegenovergestelde is waar gebleken. Poetin en de zijnen zullen niet rusten voordat het oude Sovjet-imperium is hersteld. Kiezen voor Amerikaans gas voelt nu wellicht als ongemakkelijk zwichten voor ‘America First’. Maar Trump heeft niet het eeuwige politieke leven en Europa moet investeren in goede Atlantische verhoudingen.

Extra aansporing

Met het afblazen van Nordstream 2 komt de energiezekerheid niet onmiddellijk in gevaar. Maar het zal wel gedoe geven en het transport van gekoeld gas uit Amerika is niet overmorgen geregeld. De keuze voor Amerika is duidelijk, maar moet ook een extra aansporing zijn voor energie van eigen bodem: duurzame niet-fossiele brandstoffen. En voor Merkel een mooie gelegenheid om nog eens na te denken over de wenselijkheid van de Atomausstieg.

Lees ook:

Plegen Wilders en Baudet telefoontjes met het Kremlin voor advies?

De buitenlandbaas van de Europese Unie, Josep Borrell, constateerde vorige week dat Europa door overslaande vlammen bedreigd wordt. Overdreven? Dat vraagt columnist Rob de Wijk zich af.

De pijp onder het IJzeren Gordijn

Eigenlijk gaf het tijdens de Koude Oorlog geen pas dat West-Duitse huiskamers werden warmgestookt met Sovjetgas.Toch gebeurde het vanaf 1973. ‘Wandel durch handel’, luidde het devies. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden