opinie

Perfectionisme is vaak een overlevingsstrategie

Beeld ANP XTRA

‘Maak iets van je leven’ wordt vaak beleefd als verstikkende opdracht, aldus psychotherapeut Nadine Boers-de Graaf.

“Vaak ben je zelf de bron van je perfectionisme”, zegt lector Van der Stel in het artikel ‘Perfectionisme, volksziekte van een nieuwe generatie’. Het onderzoeken van ontstane normen en waarden kan inderdaad zeer inzichtgevend zijn en ‘goed genoeg is goed genoeg’ is een bewezen effectieve therapeutische richting tegen perfectionisme.

Als aanvulling op Van der Stel wil ik benoemen welke bijklank ik echter ook in zijn uitspraak en de genoemde zelfhulptips hoor: de oorsprong van je perfectionisme ligt in jezelf, de oplossing ook. Mijns inziens vormt dat juist de wurgende knoop waar in onze tijd menig mens in vast zit. Mijn punt is dat ‘maak iets van je leven’ – ooit wellicht bedoeld als aanmoediging, ruimte brengend, een kans en vrijheid – vaak wordt beleefd als verstikkende opdracht en voorwaarde om te slagen in het leven.

Geen leuk leven, geen likes, geen status

Je moet gelukkig zijn, beter dan de rest en dus bij voorkeur perfect zijn, anders heb je geen leuk leven, krijg je geen baan, geen likes en geen status. Lukt dat niet, dan is dat dus je eigen schuld. Ik zie mensen die daarin verstrikt zijn geraakt, somber, onzeker, faalangstig en soms destructief. Gevangen in zichzelf. En in de tijdgeest die ze toeroept dat het leven maakbaar is en dus gemaakt moet worden. Anders wordt het niks.

Mensen zijn echter vaak perfectionistisch geworden als overlevingsstrategie. Menigmaal speelt onderliggend eenzaamheid, een gevoel van onverbondenheid, de (niet altijd bewuste) opgedane overtuiging of ervaring dat je er alleen voor staat in dit leven. Dat, als je niet enorm je best doet, je ‘er niet komt’, niet gezien wordt, een ‘loser’ zou zijn, verlaten wordt. Dat geeft angst en kramp.

De therapieën die in mijn ervaring mensen diepgaand hebben veranderd gingen, naast het bijstellen van eisen en verwachtingen, over het aangaan en ervaren van verbondenheid: ‘Je staat er niet alleen voor in dit leven'.

Ervaren dat jouw gevoelens, onzekerheden en natuurlijk ook je vreugdes en successen gehoord en (h)erkend worden, ongeacht je werk(eloosheid) of aantal likes, stelt gerust. Dat kan de angst onder perfectionisme doen verdampen. Zo komt er ruimte om te spelen, te experimenteren, en soms zelfs normen en verwachtingen los te laten. Zo kan een stevige basis ontstaan om je eigen pad te lopen in dit leven. Zelf, maar niet alleen.

Lees ook:
Perfectionisme, volksziekte van een nieuwe generatie, waarin Jaap van der Stel zijn visie geeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden